داستان کودک را بشناسید!




عنوان داستان : روباه و خرگوش باهوش
نویسنده داستان : سید مهدی بهین نژاد

روباهه که توی زمستون غذایی به چنگ نیاورده بود و خودش را با خوردن میوه ها مشغول کرده بود، فکری کرد و تصمیم گرفت که خرگوشه را فریب بدهد. حقه ای آماده کرد و سر راه خرگوش نشست. خرگوش باهوش که از دور روباهه را دید؛ با خودش خندید و گفت: این روباهه فکر می کنه می تونه خرگوش باهوش را که هر چی از هر کسی می شنود اول فکر می کند را فریب بدهد.
به نزدیک روباهه که رسید؛ دید روباهه دستش را روی سینه اش گذاشته و با صدای بلند می گه : وای چه خرگوشی، چه خرگوش زیبائی، چقدر سفیده مثل برف، چه گوش های قشنگی چه دندونایی؟ چه دمی، بیا نزدیک تر تا بهتر بتونم این همه زیبایی را ببینم.
خرگوش با هوش با خودش فکر کرد و گفت: آقا روباهه، این روشت که تعریف کنی و بعد که مغرور شد فریبش بدی؛ دیگه قدیمی شده، من یادم نرفته که با این تعریفات چطوری خروس را فریب دادی و می خواستی بخوریش یا چطوری الاغه را تو دام شیر بردی و یا کلاغه را فریب دادی و قالب پنیرش را دزدیدی!
بهتره بری و کسی را فریب بدی که وقتی یه چیزی را می بینه فکر نمی کنه. یادم می یاد کوچکتر که بودم همیشه بابا خرگوشه بهم می گفت: هر کس ازت تعریف کرد بیشتر مراقب باش فریبت نده.
روباهه با خودش فکر کرد و گفت: پس برای همینه که به خرگوش می گن باهوش! باهوشا و با فکرا را به این راحتی ها نمی شود فریب داد.
نقد این داستان از : علیرضا متولی
به نام خدای مهربان

خب معلوم است که بتازگی داستان نویسی برای کودکان را آغاز کرده اید.
اما داستان نویسی برای کودکان داستان نویسی برای کودکان است.
و داستان نویسی برای کودکان شیوه ها و اصول خودش را دارد . این شیوه ها را باید بیاموزید. و در داستانهایتان به کار ببرید.
اولین چیزی که باید بدانید این است که وقتی برای کودکان داستان می نویسیم حق نداریم نظرمان را به طور مستقیم بیان کنیم.
بخش عمده ای از نوشته ی شما سخنرانی و بین دیدگاه آشکار خودتان است.
توصیه میکنم لااقل حدود صد تاداستان کودک از نویسنده های حرفه ای ادبیات کودک و نوجوان بخوانید.
اگر بخوانید متوجه می شوید که جملات شما و نامگذاری های شما برای حیوانات و زبان و نثرتان چگونه باید باشد.
من قبلا چند تا از ویژگیهای داستانهای کودکان را برای نوقلمان دیگر گفته ام که مجددا برای شما هم می نویسم.
----((آنچه یک داستان را برای کودکان جذاب و خواندنی می‌کند عبارت است از:
1- داستانی با محتوای کودکانه
2- زبان کودکانه برخواسته از منطق کودکانه
3- منطق کودکانه
4- فانتزی و خیال کودکانه
5- طنز کودکانه
6- حرکت
7- پایان خوش
8- تمسخر یا نشان دادن بی‌کفایتی قهرمان منفی
9- سرگرم‌کنندگی
10- ظرفیت بازگشت مجدد خواننده به قصه.
اما هر داستانی چه کودکانه و چه بزرگسالانه یک فرمول کلی و جهانی دارد:
تعادل اولیه، سپس برهم خوردن تعادل و بعد رسیدن به تعادل ثانویه.
در تعادل اولیه قهرمان قصه روزگار خوب و خوشی می‌گذراند تا در اتفاقی خاص و مرتبط با داستان آن تعادل به‌هم می‌خورد. آنگاه قهرمان قصه برای بازگشت به تعادل حرکت می‌کند و تلاش می‌کند تا به تعادل دیگری برسد و در آن تعادل بعدی یا ثانویه به مرحله‌ی تازه‌ای در زندگی می‌رسد. این مرحله‌ی تازه ممکن است یادگیری یک چیزی باشد یا یافتن احساس تازه‌ای یا رفتار تازه‌ای و یا موقعیت تازه‌تری که حکایت از رشد او دارد.
معمولا نویسندگان برای مرحله‌ی اول و مرحله‌ی سوم برنامه یا ایده‌هایی دارند. ولی آنچه اهمیت دارد، مرحله‌ی میانی است. و بیشترین اشکالات نویسندگان و داستان‌هایی که می‌نویسند، در مرحله ی دوم است. اگر بخواهیم مرحله دوم را بطور کامل‌تر تشریح کنیم باید بگوییم مرحله دوم برهم خوردن تعادل و حرکت به سمت رسیدن به تعادل دیگری است. مشکل بیشتر نویسندگان در بخش حرکت قهرمان است. در این قسمت است که نمی‌توانند حرکت را بخوبی و خوشی از آب و گل در بیاورند.
این هم دلایلی دارد:
1- در بخش اول، موضوعی را انتخاب می‌کنند که ظرفیت کافی برای یافتن ایده‌های مناسب در جهت حل مسئله را ندارند.
2- راه‌حل‌هایی که طی می‌کنند مربوط به خود نویسنده است و نه مخاطب.
3- راه‌حل‌ها متناسب با منطق مخاطب نیست_ در اینجا منظورم منطق کودکانه است-
4- خالی از ویژگی‌های ده‌گانه‌ای است که در ابتدای مطلب آوردم.
5- راه‌حل انتخاب‌شده به خلق موقعیت جدید منجر نمی‌شود. یا منطق لازم را برای رسیدن به موقعیت تازه را ندارد.
))---
من همین نقد را برای داستانهای دیگر شما هم دارم. پس همین متن را برای آنها هم میگذارم.
منتظر داستانهای بهتری از شما هستم.

منتقد : علیرضا متولی

متولد : تهران - اردیبهشت 1344/ کارشناس روانشناسی کودک از دانشگاه شهید بهشتی/ عضو تحریریه کیهان بچه ها از سال 63 تا 69 فعالیت در زمینه های نشر کتاب و موسیقی کودک. انتشار مجله و عضویت در تحریریه های رشد جوان، نوجوان و کودک انتشار بیش از 500 مقاله و جستار ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت