توصیف به جای صفت




عنوان داستان : مثل هم
نویسنده داستان : کبری معروفی

کفش های نو ضد آبش را پا کرده هی دم پنجره می رود نگاه به آسمان می کند : اخ جون بارون بند اومده .چشمش به دو بچه می افتد که خاک و گل می کنند از بن دمپایی هاشان .
-مامان دمپایی لاکی های من کجاست ؟
نقد این داستان از : احسان رضایی
یکی از کارکردهای ادبیات، بازنمایی تصویر زمانه و اجتماع است. در این متن هم با نمایشی از اختلاف طبقاتی مواجه هستیم که از یک طرف بچه‌ای کفش ضدآب نو دارد و دمپایی رنگارنگ، و از آن طرف دو بچه، فقط با دمپایی در خاک و گل می‌گردند. اما نکته اینجاست که ما بعد از خواندن این متن، چندان ذهنمان درگیر نمی‌شود. چرا؟ چون متن با موضوع به صورت گل‌درشت و شعاری برخورد کرده است. همان شروع را ببینید: «کفش‌های نو ضد آبش را پا کرده، هی دم پنجره می‌رود ...» فعلاً کاری به محتوای جمله ندارم که یک بچه چرا داخل خانه و پشت پنجره، کفش ضدآب به پا می‌کند؟ متن حتی از لحاظ ساختاری هم شعاری است. در همان جملۀ ناتمام ابتدای متن، از بین شش کلمه، دو کلمه‌اش صفت است: نو و ضدآب. درحالی که یکی از اولین درسهای نویسندگی همین است که: نگو، نشان بده. به جای صفت از توصیف استفاده کن. در این متن اما نویسندۀ محترم نمی‌خواهد وقت را تلف کند و توصیف کند که کفش براق بود، روی زمین صدای قژقژ می‌داد، بچه ذوق داشت و مواظب بود کفشش به جایی نخورد، ... بلکه نویسنده به جای گفتن همۀ اینها و رساندن مفهوم نو و تازگی کفش‌ها از خلال این تصاویر، سریع می‌گوید «کفش نو». چرا که در اینجا هدف صرفاً نمایش نو و گران بودن کفش‌های یک بچه در برابر دمپایی‌های بچه‌های بیرون خانه است. البته که گفتن همین هم هدفی است، اما اگر قرار باشد این هدف از طریق ادبیات صورت بگیرد، باید متن را در قالب تصاویر داستانی ارایه دهیم. تصاویر داستانِ پرجزئیات و باورپذیر. برای اینکه بچه کفش ضدآب جدیدش را توی خانه پوشیده، باید دلیلی منطقی پیدا کنیم. این دلیل را از خلال تصاویر یا گفتگوهایی بیان کنیم. اینکه چطور دو بچۀ ظاهراً فقیر و پاپتی، جلوی خانۀ خانواده‌ای متمول بازی می‌کنند هم باید دلیل باورپذیر داشته باشد. برای این روابط باید منطق داستانی داشته باشیم و این منطق را از خلال تصاویر و توصیفهای خوب به مخاطب برسانیم. اینطوری است که داستان، ساخته می‌شود.

منتقد : احسان رضایی

فارغ التحصیل رشته پزشکی دانشگاه تهران. داستان‌نویس، روزنامه نگار، منتقد ادبی، مجری-کارشناس برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی مختلف دربارۀ کتاب. آثارش در زمینه تاریخ و ادبیات است. با نشریات مختلفی همکاری کرده و سابقه‌ی دبیری تحریریه‌ی هفته‌نامه‌ی «همشهری جوان» را دارد. از سوی نهاد کتاب‌خانه‌های عمومی کشور به‌عنوان پرخواننده‌ترین خبرنگار ستون خبری حوزه‌ی کتاب معرفی شده است.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت