در بازنویسی به نقاط قوت قلمتان تکیه کنید




عنوان داستان : رویا
نویسنده داستان : عباس زال زاده

رویا
نویسنده: عباس زال زاده
رویا نزدیک پنجره ایستاده بود و ریزش باران را نگاه می کرد. بارانی که تند و بی‌امان می‌بارید. ناودان‌ها و جوی باریک سیمانی کوچه از حجم زیاد آب باران ناله‌شان در آمده بود.
در تمام مدتی که رویا به تماشای باران ایستاده بود، خاله‌اش با چراغ پَمپی در دست توی چهار چوب در اطاق ایستاده بود و او را را نگاه می‌کرد. رویا متوجه آمدن و بودن خاله نشده بود. هر دو زن در جای خود آنقدر بی صدا ماندند تا باران لحظه‌ای از نفس افتاد.
حالا دیگر غروب شده بود و تاریکی روی شهر سایه انداخته بود. خاله کلید برق را زد. اطاق روشن شد. رویا اما همچنان مقابل شیشه پنجره ایستاده بود. خاله گفت:
- بیشتر از یک ساعته که آنجا وایسادی و بارون را تماشا می کنی. رویا نه حرفی زد و نه حرکتی کرد. خاله گفت:
- انگار هنوز هم بارونو دوس داری ؟ رویا باز هم جوابی نداد. خاله چراغ پَمپی را بالا گرفت و گفت:
- گفتم اطاق کمی گرم بشه و تو هم باید لباستو عوض کنی. رویا سرش را بالا برد و تصویر خاله را چراغ به دست روی شیشه نمور پنچره دید. او آرام برگشت طرف خاله، لبخند بی‌رنگی نقش صورت خاله بود. رویا گفت:
- نمی دونم چه صیغه‌ایه که باز هم بعد از سالها بارون بهاری منو میخ این پنجره کرد. خاله حرفی نزد.
رویا لبخندی زد و ادامه داد:
- بعد از تو خاله، این پنجره و این بارون از آن چیزهایی بودند که دلم براشان تنگ می‌شد.
خاله که هنوز چراغ پَمپی را نشانش می داد گفت:
- تو ازهمون بچگی دوست داشتی بارون را ازپشت این پنجره تماشا کنی. رویا گفت :
- آخه خاله بارون پشت این پنچره بزرگ هیبت عجیبی داره.
خاله چیزی نگفت، رویا لبخندی زد و موزیانه پرسید:
- راستی خاله نگفتی این همه آب بارون کجا میرن؟ خاله لبخندی زد و گفت:
- منم جواب همیشگیه خودمو بهت میدم. زمین میمکشون، زمین آب رو توی خودش می کشه. رویا با همان لبخند پرسید:
- آخه مگه شکم زمین چقد گنده‌اس که این همه آبو تو خودش جا بده.
خاله فقط نگاهش کرد. هر دو لحظه‌ای ساکت ماندند و بعد هر دو خندیدند. خاله گفت:
- تو همیشه فکر و خیالات عجیب و غریبی داشتی. رویا آهی کشید و جواب خاله را نداد. بعد نگاهی به خودش کرد و بلند گفت:
- وای خدایا ببین چه آبی از لباسام میچکه. همه جا را خیس کردم، لباسام به جهنم قالی هم خیس شده.
بعد به صورت خاله چشم دوخت و با لبخند ملیحی گفت:
- ببخشید خاله هیچ حواسم نبود.
خاله میان حرفش دوید و گفت:
- تا داخل شدی یه راس رفتی پشت پنجره. خیس و تلیس. حواست هم به هیچ کس و هیچ‌جا نبود. حتی من، انگار همه راهو اومده بودی تا پشت این پنجره بارون را تماشا کنی.
رویا گفت:
- حق داری حواسم به هیچی نبود.
لحظه‌ای هر دو در سکوت ماندند. رویا گفت:
- منتظرش بودم که مثل قدیما بیاد کنارم وایسه و با هم و در سکوت بارون را تماشا کنیم. او هم دوست داشت مگه نه؟
خاله سرش را زیرانداخته بود و جوابی نداد. رویا پرسید:
- خاله چرا نیومد؟ کجاست؟ دلم براش تنگ شده؟
بعد چشم دوخت به خاله که ساکت بود. رویا ادامه داد:
- توی این اطاق، مقابل این پنچره می‌تونست ساعتها آروم باشه، البته اگر آن سوی پنجره باران می بارید. نیومد، منتظرش بودم، یک‌ساعت خیلیه.
خاله درجواب چراغ پَمپی را بالا برد و گفت:
- حالا لباساته درارو خودتم خشک کن تا سرما نخوردی، بعد حرف می زنیم.
خاله دستش را پیش برد به طرف رویا و رویا چراغ پَمپی را از خاله گرفت و پیش پای خودش روی قالی خیس نشاند و گفت:
- خوبیه بوشهراینه که بهارش اِنقدر سرد نیست حتی اگر بارونم بیاد.
خاله چیزی نگفت و فقط اشاره کرد به لباس‌های رویا، رویا گفت:
- راس میگی باید لباسامُ عوض کنم. توی ساکم لباس اضافی دارم. ساکمو کجا گذاشتم؟
خاله گفت:
- تو راهرو بود. گذاشتمش توی اون یکی اطاق، تو می‌تونستی تا بند اومدن بارون توی ایستگاه بمونی.
رویا دستهایش را بالای چراغ‌پَمپی گرفت. خاله نگاهش می‌کرد. رویا گفت:
- توی ایستگاه منتظر موندم. خیلی هم موندم و چندبارهم تلفن کردم اما نه بارون بند اومد و نه جوابی از تلفن شنیدم . تازه که فرقی نمی‌کرد که کی و چطوری بیام. از سر کوچه تا خونه ایجوری خیس شدم.
خاله دست دراز کرد و چادر خیس را از سر رویا برداشت و گفت:
- ببرم توی حمام آویزونش کنم تا آبش بره. رویا گفت:
- پس زحمت بکشین مانتوم رو ببرین.
و شروع کرد به باز کردن دکمه‌های مانتویش. خاله رفت کنار پنچره و پرده‌ها را کشید و گفت:
- لباس خونه بپوش، ماکسی عربی تو کمد هست، مال مامانته، بار آخر که اینجا بود دوختش. بابات گفت یقه‌اش بازه، مامانت هم جا گذاشتش، گمونم اندازه‌ات هست.
رویا نگاهش کرد. خاله بی حرف از اطاق به راهروی تاریک رفت و بعد داخل حمام شد. رویا پیراهن عربی که خاله گفته بود را توی کمد پیدا کرد و تن کرد و از اطاق بیرون زد و داخل راهرو شد. دم در حمام لباس‌های زیرش را به خاله که هنوز داخل حمام بود داد و تکیه داد به دیواره پله‌ها که با انحنای نرمی به تنها اطاق بالا می رفت. راه پله تاریک بود. تنها چراغ پاگرد راهرو نور اریبی روی چند پله اول می‌انداخت. رویا گفت:
- چرا اینجا اینقده تاریکه؟
خاله جواب داد:
- شاید بخاطر اینه که هوا ابریه.
رویا گفت :
- خیلی تاریکه، شما می بینین؟
خاله از حمام بیرون آمد و گفت:
- من به این نورعادت کردم.
رویا پرسید:
- توی اطاق بالا که قایم نشده؟
خاله جوابی نداد.
رویا گفت:
- برم ببینم؟
- نه!
لحن خاله محکم بود، خاله این را گفت و داخل اطاق مهمانی شد. رویا دنبالش رفت تا دم در اطاق و گفت:
- قایم موشک بازی که می کردیم اطاق بالا تنها جایی بود که اون قایم می شد. همه‌مون اینو می‌دانستیم و راحت پیداش می کردیم.
خاله گفت بیا خودتو گرم کن. رویا داخل شد. چراغ‌ پَمپی داخل اطاق روشن بود و قوری چای بالای آن قل می‌زد. هردو کنار چراغ نشستند. خاله استکانی چای ریخت و سر داد جلو رویا و بعد کاسه شکر را با قاشق چای خوری زیر و رو کرد. رویا گفت:
- زحمت نکش، دنبال قند نگرد خاله جان، ننه‌ام همه را عادت داده به چای شیرین حتی زن داداش‌های تهرونی‌ام را هم.
خاله گفت:
- این ننه توهیچوقت تهرونی نمیشه.
- نه خاله تا صد سال دیگه هم نمیشه. هنوز هم بهترین خورشتش قلیه ماهیه و بهترین صبحونه‌هاش آش بوشهری. میگه هیچ گلی هم به قشنگی گل‌‌خرزهرِ نیست.
- حالا خوبه اسم تو نذاشت خرزهر!
- اسم اونم ننه‌ام انتخاب کرد مگه نه؟
- بله، مادرت از من کوچکتره اما زوتر از من بچه دار شد. کوکاهات احمد و عبدی شش و هفت ساله بودند که مو صاحب امیر شدم. ننه‌ات گفت می‌خوام با هم مثل سه تا کوکا باشند.
- بودند مگه نه خاله؟
- تا اینجا بودین و مثل ما زندگی می کردین، بله، بعدش نمی دونم .
- ما دوتا که همبازی بودیم و همیشه با هم؟
- ها! تو آخرین بچه ما دو خواهری، تنها دختر هردویمان، تو و امیر شب و روز با هم بودین البته تا وقتیکه هنوز بابات صورتشو دو تیغه می کرد. رویا لحظه‌ای ساکت شد و بعد گفت:
- سه برادر و یه خواهر! شور و شر بودیم وقتی که دور هم جمع می شدیم. هیچ چیزی جلو دار من و امیر نبود، من ته تغاری بودم و تنها دختر و اونم که تنها پسر خاله.
- چی بگم والا؟
- یادش بخیر باغ بابا بزرگ وقت ثمره و روزهای داغ خرما پزون، کارگرای نخلستان هم کار می‌کردند، جوونترا شون از نخلا می‌کشیدند بالا و پنگ‌های خرما می‌چیدند و سرازیر می‌کردند. دسته‌ای خلف از برگ درختای خرما می‌چیدند، گروهی خرماها را بهم می‌چسبوندند و عده‌ای هم خرماهای چسبیده را توی خلف می کردند. همه از اذون صبح تا اذون غروب کار می‌کردند، شبها اما کنار نهر با صدای نی‌انبون و دمام شاد بودند و خستگی روز را از تن در می کردند. شور رقص و یزله گرمشون می کرد برای کار فردا، همه با هم می خواندند و می‌رقصدندند، من و امیرو هم بینشون ول بودیم، می‌خوندیم و می‌رقصیدیم: سیاها مستن سوار اسبن می‌رقصن، هللیوس هلیوسه!
خاله لبخندی زد و گفت:
- خوب یادته، هیچکس حریف تو و امیرو نمی‌شد. شما دوتا تا دیر وقت شب وسط کارگرا می‌رقصیدین. بابات غر می‌زد و من ذوق زده نگاتون می‌کردم، تو می‌خوندی امیرو مَسّه سواره اسبه.
رویا دست خاله را گرفت و هر دو دور چرخیدند و خواندند: امیرو مَسّه، امیرو مسه!
بعد از چند دور خاله از نفس افتاد و ساکت شد. رویا گفت:
- امیر بهتر از همه می‌رقصید، چنان بدنشه می‌لرزوند که انگار یه ذره استخون هم توی بدنش نداشت.
خاله گفت:
- ها یاد اون روزای خوش بخیر.
- ها یادش بخیر! خاله؟! هنوز هم می‌رقصه؟
خاله جوابی نداد و نگاهش غریبانه، کوچه تاریک آن سوی پنجره را می‌کاوید. هر دو، قُلُپی چای خوردند. رویا پرسید:
- غیرتی چی؟ هنوز بل میگیردش.
- غیرتی؟!
خاله پوز خندی زد و گفت:
- برای کی؟
رویا خندید و گفت:
- برای من دیگه.
- تو که نبودی، نیستی.
- یادته با پسر شهردار که به من دست زده بود چه کرد؟
- اگه بابات نبود می کشتش.
- بابام خوشش اومده بود!
- امیرو تا یکسال هم دست بردار نبود. بیچاره بچه شهردار! مجبور شدن از شهر برن.
- ننه‌ات می گفت لوسش کردم. تو میدنی که امیرو بچه آرومی بود. سرش به کار خودش بود، اما وای به روزی که انگولک می شد، دیگه شمرم جلودارش نبود.
رویا آب دهانش را قورت داد و گفت:
- من که خوشم می‌اومد. کسی جرأت چپ نگاه کردن به من نداشت. وقتی بزرگتر شدیم من هم دوست نداشتم امیر توی جمع برقصه، از نگاه دخترا به امیر حسودیم می شد.
- خب؟!
خاله حرفی نزد. با بال روسری چشمانش را پاک کرد که رویا ندید. رویا ادامه داد:
- از همون بچگی هم نشون داد که فوتبالش خوبه. از همه بهتر بود. وقتی نمی‌رقصید با توپش نخل‌ها دربیل می کرد. شِنُو کردنش. می‌تونس تا هلیله شنو کنه.
خاله آهی کشید وبا پشت دست گونه‌هایش را خشک کرد و زمزمه کرد. هلیله، باغا، نخلا.
- چتو مگه؟ باغا چی شدن خاله؟ هستشون؟
- نه هیچی ازشون نیست. داخل حریم نیروگاه اتمی افتاد، همه‌اش یا سوزندن و یا با خاک یکسان کردند. بقیه‌اش هم بلدوزرها زیر و رو کردند انگار که اصلاً باغی و نخلی وجود نداشته، بقیه نخل‌ها و بوته‌ها هم که از دستشون جون در بردند از بی آبی خشک شدن.
- پ خور چی؟؟
- پرش کردن، خشک شد، خور مرد و همه چی باهاش خشک شد و مرد!
رویا بی حرف به خاله نگاه می کرد. خاله ادامه داد:
- نیروگاه مردم را آواره‌ی عالی‌شهر و تنگک کرد، خورو خشک کرد، چندتا از اونایی که پارتی داشتن آبدارچی یا نگهبان نیروگاه شدن.
رویا گفت:
- همان موقع هم بابا بزرگ مرد؟!
خاله گفت:
- ها دق کرد! میگفت باغا را میشه احیا کرد، نخلا را می‌شه باز کاشت اما خور مرده دیگه زنده نمی شه. آبادی نهر بواسطه خوره. خور که نباشه زندگی هم نیس. نه بابام مرگ خور را نتونست تحمل کنه، او رفت و من و امیر تنها وبی‌کس موندیم توی تنگک. شما بچه بودین که بابای امیر توی تصادف ماشین مرد، ما با بابابزرگ که تنها بود زندگی می کردیم، شما هم از همان اول جنگ رفتین تهران.
- ننه میگه بخاطر کار بابام بوده.
- ها خب بابات ارتشی بود، درجه بالایی داشت، لچک سر ننه‌ات کرد و بردش تهرون.
رویا سرش را روی سینه‌اش رها کرد. خاله حرفی نزد. هر دو زن در سکوت به هم خیره شدند. یکباره خاله گفت:
- وای داشت یادم میرفت. خرما توی یخچال دارم. برات بیارم؟
رویا بلند شد و گفت:
- خودم میارم.
رویا در یخچال را باز کرد و گفت:
- خاله بابا ایول! رنگینک هم که داری و هیچی نمیگی؟
و با بشقاب رنگینک برگشت و باز کنار چراغ پَمپی نشست. تندتند چند قاشق رنگینک خورد و گفت:
- امیرو رنگینک دوست داشت مگه نه؟!
دانه‌ای خرما خورد و ادامه داد:
- اینم سهم اونه که من می خورم! باشه، از لجش شد هم همه‌اش می‌خورم تا دیگه خودشه قایم نکنه!
خاله لبخندی زد، رویا ادامه داد:
- آخرین بار که امیرو دیدم دو سال پیش بود. توی تلویزیون دیدمش. بابام هم نشسته بود. داداشام رفته بودند استادیوم. بابام غرق بازی شده بود و می گفت: این پسر فوتبالیست بزرگی می شه. بازیش عین مارادونان، حرف نداره! چه ذوقی کردم آنشب خدا میدونه.
خاله گفت:
- اما هیچوقت نتونست دیپلمشه بگیره، همون یازده موند که موند، از همون بچگی تنبل کلاسشون بود، میگن بچه‌های پیرزاد یاد گیریشون خوب نیست.
رویا خاله‌اش را بغل کرد و گفت:
- تو که پیر نبودی خاله.
- سنم هم کم نبود، سی و نه ساله بچه‌دار شدم و چهل ساله بیوه.
- آخی خاله عزیزم!
- امیرو بچه راحتی نبود. کم حرف بود اما وقتی آتشی می‌شد خدا هم جلودارش نبود. تا با پدر بزرگ بودیم دردسرش کمتر بود، هوای بابام را داشت، جوابشه نمی داد، رو حرف بابای تو هم حرف نمی زد، باباته دوست داشت. اما وقتی نیروگاه اومد، اول شما رفتین تهران، بعد بوام رفت، من ماندم و امیرو، من مقابل امیر ضعیف بودم، یه مرتبه جامون عوض شد، دور و برمون خالی شد، بچه‌های مدرسه اذیتش می کردن، اونم می زدشون، هر روز خدا یه پام توی مدرسه بود و بعدها کلانتری، خدا پدر مربی فوتبالشه بیامرزه که هواشو داشت، امیرو ازش حرف شنوی داشت.
رویا گفت:
- به همین دلیل فوتبالیست بزرگی شد.
خاله گفت:
- بزرگ! تا کجا رسید؟
هر دو لحظه‌ای بی حرف به هم نگاه کردند. بعد خاله ادامه داد:
- امیر از سفر تهران برگشت ذوق زده گفت: به تیم ملی دعوتش کردند، هیچ یادم نمیره دم در وایساده بود. گفت : ننه دیگه نگو چیزی نمی شم، حتما رویا هم شنیده .
گفتم:
- حتما همه شون شنیدن!
- ما همه مون خوشحال بودیم، ننه‌ام همه‌اش می‌گفت شکر!
- ننه‌ات؟
- ها ننه‌ام.
خاله دیگر چیزی نگفت و زن‌ها در سکوت بهم چشم دوختند. رویا گفت:
- همه تو خونه بهش افتخار می کردیم. البته که من یه کم بیشتر.
- او هم همیشه تو را یه کم بیشتر از همه دوست داشت، از تو بیشتر از همه حرف شنوی داشت.
- می دونم خاله، اما انگار از بابا بیشتر حرف شنوی داشت.
- از او می ترسید.
- یا شایدم احترامشه داشت.
خاله استکان رویا را که نیمه بود پر کرد و گفت:
- بخور تا گرمه.
و خودش به کوچه و باران که باز شدید
می‌بارید خیره شد.
رویا نگاه خاله را دنبال کرد و سعی کرد قلپی چای بنوشید، چای گرم بود، آنرا توی دهنش نگاه داشت. خاله متوجه نشده بود. رویا وقتی توانست چاییش را قورت دهد پرسید:
- خاله! حالش چطوره؟
خاله جوابی نداد. رویا ادامه داد:
- چرا هیچکس از او حرف نمی زنه؟
خاله جواب نداد .
رویا باز پرسید:
- خاله امیرو کجاس؟
خاله گفت:
- بقیه چاییته بخور.
رویا دستپاچه چایی را به لب برد و قلپی هورت کشید و گفت:
- می خواستم بدونم، بدونم خب! چه شده خاله؟ چرا هیشکی از هیشکی حرفی نمی‌زنه؟
خاله گفت:
- منم دلم می خواد از تو بدونم. من هم دلم می خواد بدونم زندگی تنها دخترومون تو خارج چطور می‌گذره .
رویا ساکت شد و به خاله چشم دوخت. خاله پرسید:
- انگار بچه دار نشدی ؟
رویا فقط سرش را به علامت نه تکان داد.
مدتی طولانی دو زن بی آنکه بهم نگاه کنند در سکوت نشستند.
خاله گفت:
- چطور شد که بی خبر آمدی؟ کی از خارج اومدی؟
- از خارج دو ماهی هست که اومدم، چندبار خواستم بیام دیدنتون ننه‌ام هی می‌گفت صبر کن تا با هم بریم. چند بار یواشکی تلفن کردم کسی جواب نداد. دلم می خواست ببینمتان.
خاله گفت:
- تلفن قطع شده.
رویا چیزی نگفت، خاله پرسید:
- حالا هم حتما بی خبر از ننه‌ات اومدی؟
رویا با سر تایید کرد.
- بی خبر و تنها اومدی؟
رویا با سر تایید کرد و گفت:
- گفتم می‌رم اصفهان خونه عمه‌ام.
- حالا حتما خودشون فهمیدن که اومدم اینجا.
- ها حتما، والا ننه‌ات دنیا را رو سرش گذاشته بود.
رویا سر به زیر داشت. خاله پرسید:
- ننه ات حالش خوبه؟
- نه اگر از من می پرسی، اما خودش می‌گه خوبم، راحت میشه فهمید که نه حالش اصلا خوب نیست.
- چشه؟؟
- یه چیزی اذیتش می کنه.
- چیه؟
- نمی فهمم.
خاله لحظه‌ای به دختر چشم دوخت و گفت:
- مو، لعنت خدا بر شیطون!
این را گفت و از جایش بلند شد و رفت توی راهرو. رویا سعی کرد توی تاریکی راهرو او را تعقیب کند. خاله با یک جفت دمپایی داخل شد و گفت:
- بپوش سیمان کف اطاق سرده سرما نخوری، تا چاییته بخوری غذا را می کشم.
رویا حرفی نزد. خاله رفت طرف آشپزخانه که طرف دیگر خانه بود. رویا رفت دنبالش داخل آشپزخانه، رویا گفت:
- خاله!
خاله گفت:
- اگر خبر کرده بودی غذای بهتری اماده می‌کردم.
رویا گفت:
- غذا تو سرم بخوره، غذا کوفتم بشه، بگو خاله می مو چه کردم که تو ازم فرارمی‌کنی؟ تو میدونی ننه‌ام چشه؟ تورا خدا خاله بگو ننه‌ام چشه؟ امیرو کجاس؟
خاله گفت:
- دلم تنگت بودم، اومدی، پیشم هستی، اما غریبی برام.
رویا کنار رفت و به دیوار تکیه زد و به خاله نگاه کرد، خاله گفت:
- چرا امیرمه فرستادین جنگ؟ تو و ننه‌ات میدونستین که او از تو حرف شنوی داره، تو می دونستی که هر چی تو ازش بخوای نه نمی‌گه، تو میدونستی.
رویا کف راهرو نشست و به خاله که همه‌ی صورتش اشک بود نگاه می کرد.
- هرچی می گفتمش من تورو مثل احمد و عبدی دوست دارم قبول نمی کرد، ول نمی‌کرد، مو مثل دو تا ککام دوستش داشتم، هنوزم هم دوستش دارم، تهرون که بود از اردو در می‌رفت تا بیاد منو ببینه، اونقدر از تمرینات در رفت تا از اردو بیرونش کردن، شانسش برا تیم ملی کم شد. همان روز هم که از اردو بیرونش کردن از بدشانسی منو با الیاس نامزدم دید، می‌خواست الیاسه بکشه، که این کیه با تو، التماس الیاس کردم که زندونش نکنه، بابام گفت: این بچه خله، درس که نخوند، این هم از فوتبالش، ازش بخواه بره جبهه، گفتم: نمی تونم اینه ازش بخوام. حتماً میره، نخواستم چون می‌دونستم بی کله‌اس و خودشه معیوب می‌کنه. ننه‌ام گفت خودم بهش می‌گم، چه بهش گفتن نمی‌دونم، زدم تو سر خودم، زاری کردم و گفتم چرا ننه؟ گفتم ننه امیرو مثل پسرته، گفتم امیرو جون خاله‌اس، ننه گفت خاله‌ات جونش هم بره نمی‌زاره امیرو بره جبهه، بابام اما گفت اگر بره براش خوبه، آدم می‌شه.
رویا دیگر ادامه نداد. خاله هم چیزی نگفت، هر دو زن در سکوت به هم خیره شدند. سکوتی کشدار، خاله کنار رویا کف راهرو نشست و هر دو در سکوت به تاریکی خیره شده بودند. خاله دستهایش را دور رویا حلقه کرد و گفت:
- هر چه کردم نشد، التماسش کردم، می گفت خاله گفته، خاله گفته که رویا خواسته، عمو هم گفت برام خوبه، مو بخاطر رویا میرم، نگرش داشتم، هر جور بود رفتنشه عقب می‌انداختم تا شب عقدت و سفر خارجت که دیگه حریفش نشدم، یه همچین غروبی بود، بارون! بارون! یکی دو ساعت تنها پشت پنجره ایستاد و بارونو تماشا کرد، منم همه مدت توی چهار چوب در ایستاده بودم، بعد برگشت و گفت ننه بارون عجب هیبتی داره از پشت این پنجره، بعد کیفشِ ورداشت از در بیرون رفت، فکر کردم باز هم برا بازی فوتبال میره سفر، پرسیدم: می‌ری مسابقه تو ای بارون؟ نمی‌دونستم که، اوفففف!
بعد خاله نگاهش را به صورت رویا دوخت و گفت:
- اون امیرو که تو می شناختی همون شب عقدت از این در بیرون رفت و دیگر بر نگشت!
خاله گفت:
- روز عقدته ازش قایم کرده بودم، نمی دونم چطوری فهمید.
رویا سرش را به دیواره راه پله تکیه داده بود. خودم تلفنی بهش گفته بودم، قول داد بیاد و باهم بندری برقصیم.
خاله گفت:
- بهتره صبح برگردی.
- یعنی که نبینمش؟
خاله گفت:
- بذارهمون یکی امیرو برات بمونه نه این یکی، این جوری بهتره، آدم شیمیایی شده که دیدن نداره!
رویا سرش را روی شانه خاله تکیه داد.
پایان
نقد این داستان از : احسان رضایی کلج
جناب آقای زال‌زاده سلام
همین اول بگویم که شما قلم گرم، صمیمی و سالمی دارید. همچنین زبان روایت‌گر شما ساده و گیراست و باعث می‌شود مخاطب راحت همراه داستانتان شود. شما توانسته‌اید در یک فضای محدود، روایتی خاطره‌وار را بنویسید و با استفاده از واژگان محلی رنگ و لعابی هم به اثر بدهید که قطعا مخاطب از آن لذت خواهد برد.
اما با تمام این تفاسیر متنی که نوشته‌اید فقط لایه‌ای بسیار نازک از قصه را در بر می‌گیرد. از آنجایی که اثر شما کاملا در فرم کلاسیک روایت می‌شود نبود قصه باعث شده در انتهای اثر تنها یک حس در مخاطب باقی بماند و چیزی دستگیرش نشود. به خلاصه‌ی اثر شما می‌پردازم. دختری از خارج به بوشهر، زادگاه مادریش برگشته و سراغ پسر خاله‌ی مجروح جنگی‌اش را می‌گیرد و ... هیچ. این پیرنگ رقیق و کم اثر نمی‌تواند طیف مخاطب داستان عامه‌پسند شما را راضی کند. برای مخاطب داستان‌های مدرن هم که نه نشانه‌ای وجود دارد و نه جایی برای کشف، بنابراین کلا از پرداخت به مولفه‌های آثار مدرن برای اثر شما می‌گذرم.
تمام داستان‌ها، فارغ از فرم و تکنیک روایی دارای سه بخش شروع، میانه و پایان هستند. هریک از این بخش‌ها ویژگی‌های خاص خود را دارند. شروع داستان شما پر ابهام، پر از تکرار عبارت‌های اضافی مثل با لبخند گفت، و کند است. در مقدمه‌ی اثر مخصوصا آثار کلاسیک نویسنده باید به سه سوال اساسی مخاطب پاسخ داده باشد. اینجا کجاست و چه زمانی؟ این آدم‌ها کیستند و روابط علت و معلولی آن ها چیست؟ در پاسخ به سوال اول ما می‌دانیم ماجرا در یکی از محله‌های شهر بوشهر یا همان حوالی روایت می‌شود اما تقریبا تا انتهای اثر نمی‌دانیم چه زمانی برای روایت اثر انتخاب شده و در آخر هم باید با کلی حدس و گمان حدود سال‌های رخداد را بفهمیم. از آن‌جایی که کلیت ماجرا به شدت وابسته به زمان رخداد است، این نکته به عنوان ضعف اثر محسوب می‌شود. اما در میانه وضع خیلی بهتر است و عمده‌ی فراز و فرود اثر در همین قسمت داستان رخ داده. ماجرا تا حدودی قطره‌چکانی آشکار می‌شود و ما می‌فهمیم این دختر برای دیدن کسی آمده. اما علت این بازگشت معلوم نیست. و تا پایان این تعلیق حفظ می‌شود که او برای چه به دیدن امیر آمده و خود امیر هم در یک سوم انتهایی معرفی می‌شود.
اما ضعف بسیار بزرگ اثر در پایان بندی است. آن‌جا که مخاطب منتظر نتیجه‌گیری است و می‌خواهد بداند چرا چنین داستانی را خوانده، با یک جمله مواجه می‌شود. مجروح شیمیایی که دیدن ندارد؟!! من از شما می‌پرسم چرا؟ بسیاری از مجروحان شیمیایی جنگ ایران و عراق سال ها زندگی کردند و می‌کنند. بچه‌دار شده‌اند و هرچند گاهی سخت ولی زندگی عادی داشته‌اند و دارند. مگر عده‌ای که به دلیل وخامت حال زندگی خاص و سختی دارند که من ردی از این خاص بودن در اثر شما نمی‌بینم. بنابراین چون هیچ توضیح بیشتری داده نمی‌شود کماکان این سوال در ذهن مخاطب بی‌پاسخ باقی می‌ماند که چرا شما این داستان را نوشته‌اید؟ آیا فقط برای برانگیختن احساسات؟ این بدترین هدف داستان نوشتن است. درواقع اگر قلم صمیمی و پرداخت نسبتا دقیق شما از فضا نبود پیرنگ تکراری و به شدت کلیشه‌ی شما با این پایان بندی، بیشتر شبیه داستان‌های زرد و پاورقی مجلات زرد می‌شد ولی خوش‌بختانه شما قدر قلم خود را دانسته‌اید و با این هدف قلم‌فرسایی نکرده‌اید.
به شما پیشنهاد می‌کنم در بازنویسی این اثر بر نقطه قوت قلم خود تکیه کنید. یعنی سعی کنید فضای اثر را همینطور توصیفی بسازید ولی به‌جای پرداخت بیش‌از حد به گذشته و تعریف ماجراهای کودکی تمرکز خود را بگذارید بر هدفی که از نوشتن این داستان دارید. اگر ظلمی بر امیر رفته، باید این ظلم نمود عینی در داستان و در زمان حال داشته باشد. اگر قرار است کسی این ظلم را فریاد بزند باید با حضور امیر و صدای خودش باشد. به نظرم امیر در اثر شما یک شخصیت اصلی است نه فرعی که غایب باشد و فقط سایه‌ای از او توصیف شود. منتظر خواندن بازنویسی اثر شما هستم.

ارادتمند
احسان رضایی کلج

منتقد : احسان رضایی کلج

با ارایه چند دست‌نویس در 13 سالگی به عضویت آفرینش‌های ادبی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان درآمدم. پنج سال تمام هر هفته از غرب به شرق تهران راه می‌پیمودم تا در جلسات نقد استاد عزیز محمدجواد جزینی شرکت کنم. هم زمان با حضور در دانشگاه، دومین آفتاب ...



دیدگاه ها - ۱
عباس زال زاده » شنبه 15 آبان 1400
درود نقد شما را با گوش جان خواندم و در صدد رفع اشکالات اثر بر خواهم آمد. سپاس استاد

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت