جزئیات می‌توانند بعد اضافه شوند.




عنوان داستان : آسمان فنجانی
نویسنده داستان : حمیدرضا مومنی

به آسمان نگاه کردم
آبی بود
آن را در فنجانی ریختم
مزمزه کردم
موافق طبعم نبود
تلخ بود
شاید هم ترش
باری به دریا ریختم
رنگ از صورتش پرید
-این چه زهرماری بود که در من ریختی
-آسمان
-اهه اهه ببخشید مزاح کردم چرا نظم طبیعت را به هم زدی
-کاریست که شده
-فنجانت را بیاور و آسمان را سر جایش قرار بده
-آسمان فنجانی که نمیتواند آن آسمان سابق شود و تمام خلل و فرج را بپوشاند
-اینها به من مربوط نیست آسمانت را ببر
در همین حیص و بیص
شهابسنگی به زمین خورد
فرابنفش پوست ها را می جوید
همه گفتند خدا لعنتت کند
که به خاطر هوا و هوس ما را در معرض انقراض قرار دادی
کاری بکن
دیگر من منجی داستان شده بودم
فنجان را برداشتم
چشمانم را بستم
آسمان را به آسمان پاشیدم
چشمانم را باز کردم
همه چیز مثل قبل بود
مرداد با اندک تغییراتی در شهریور 1400
نقد این داستان از : احسان عباسلو
این نوشته ترکیبی شده از شعر و داستان و لذا تکلیفش با خودش روشن نیست. اولین چیزی که باید بیاموزید این است که آیا می‌خواهید شعر بگویید یا داستان بنویسید؟ اگر قبلا این را برای پایگاه نقد شعر فرستاده بودید پس نظر خودتان شعر بوده. شیوه شکستن و نگارش خطوط و جملات در زیر هم، نیز نشان می‌دهد که قصد شما شعر بوده اما این که دوستان گفته‌اند این به داستان نزدیک است به سبب موقعیت و شخصیت و دیالوگ در آن است. کنش و واکنش‌ها به داستان نزدیک شده‌اند در حالی که شکل متن و زبان آن به سمت شعر رفته. البته ناگفته نماند که در مواردی زبان آن نه شعر است و نه داستان. این تکه‌ها: " ... که نمی تواند آن آسمان سابق شود و تمام خلل و فرج را بپوشاند" ، "در همین حیص و بیص..." تغییر لحنی ناگهانی دارند و تمام یکدستی زبان را ناگهان برهم زده‌اند. این‌ها که اصلا شعر نیستند قاعدتاً. یا این عبارت " معرض انقراض" که کاملا انشایی است.
اگر جیغ بنفش در شعر قابل تخیل است در داستان نیست. این فرابنفش چه شکلی است که دارد پوست‌ها را می‌جود؟: " فرابنفش پوست ها را می جوید". آیا منظور فقط اشعه است یا یک موجود مورد نظر بوده؟ یا جمله "آسمان را به آسمان پاشیدم" در شعر می تواند بیشتر مورد قبول باشد تا در داستان.
شما مدام بین زبان شعر و داستان حرکت کرده‌اید اما چون یک گره ساخته‌اید و شخصیت‌هایی را در نوشته قرار داده‌اید دوستان به این نتیجه رسیده‌اند که متن به داستان نزدیک‌تر شده تا به شعر. به نظر هم چنین است. اما داستان کمی صراحت بیشتری می‌خواهد. زبان شاعرانه را کنار بگذارید. گفته‌اید که ذهنی کلی گرا دارید و با جزئیات داستان مشکل دارید. قالب داستان کوچک (مینیمال) این مشکل را ندارد و اتفاقا از خیلی از جزئیات گریزان است. منتها شما باید ابتدا قالب را خوب یاد بگیرد و اصول آن را. زبان داستان از استعاره و حسامیزی شاعرانه گریزان است، به خصوص داستان کوچک.
خط سیر واحدی را در نوشته دنبال کنید. در داستان، موضوع باید قابل درک‌تر باشد. در شعر می‌شود آسمان را به دریا ریخت اما در داستان صرفا در نوع فانتزی شاید بشود این کار را انجام داد و البته آن نوع داستانی هم قواعد خاص خودش را دارد. یا اگر از قالب تمثیل استفاده می‌کنید باز هم باید اصول داستان‌نویسی را رعایت کنید.
علی‌ایحال اگر بخواهیم بر اساس این نوشته شما به یک نتیجه مشخص برسیم که گام اول حرکت شما باشد به نظر این موارد را می‌شود گفت:
اول، تکلیف خودتان را با خودتان روشن کنید، داستان یا شعر؟ (از این نوشته نمی‌شود گفت شما در کدام استعداد دارید).
دوم، اگر نظرتان به داستان است، پس باید با نوشتن متون کوتاه آغاز کنید. داستان کوتاه بخوانید تا شیوه پردازش در ذهن‌تان به طور خودکار جا بیافتد. هر داستان را که می‌خوانید یک بار از ذهن خودتان آن را بازنویسی کنید. هر جا را که خواستید تغییر دهید.
سوم، اصلا دنبال زبان شاعرانه برای داستان نباشید. همان گونه که برای کسی چیزی را تعریف می‌کنید، تصور کنید خواننده روبروی شماست و دارد به شما گوش می‌دهد. با همان زبان برای خواننده تعریف کنید.
چهارم، جزئیات می‌توانند بعدا اضافه شوند. اصلا در ابتدا به جزئیات فکر نکنید. وقتی متن تمام شد می‌شود توصیفات بیشتری هم به آن اضافه کرد. برای مثال "من رفتم" جمله‌ای ساده است که می‌شود اول نوشت. بعد اضافه کرد که " من آهسته رفتم" و بعد " من آهسته و با گام هایی شمرده رفتم" و " من آهسته و با گام هایی شمرده روی پنجه های پا رفتم" ووو. همین طوری می‌شود کلی به جمله اضافه کرد و ضرورتی ندارد همه را همان اول نوشته باشیم.
تمرین کنید اما پس از آن که با خودتان به تصمیم رسیدید: " داستان یا شعر؟"
موفق باشید.

منتقد : احسان عباسلو

متولد تهران فوق لیسانس ادبیات انگلیسی داور جایزه کتاب سال داور جایزه جلال داورحایزه پروین داور جایزه نقد داور کتاب فصل ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت