تأثیرگذاری منحصربه‌فردِ داستان‌های به دقت تألیف شدۀ مبتنی بر سوژه‌های ارزشمند مذهبی و معنوی




عنوان داستان : مائده
نویسنده داستان : محمد علاءالدینی

برای رسیدن به انْزِلْ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ از اصغر و اکبرش گذشت.
نقد این داستان از : کیوان سلحشوری‌مهر
عرض درود و ادب دارم، آقای محمد علاءالدینی
همان ‌طور که از شیوۀ تألیف این متن ارسالی به خوبی مشخص است، نیت نگارندۀ متن و فرهیختۀ اثر، پرداختن به مفاهیم مذهبی و ارزشی آموزندۀ قرآنی است تا با مخاطب مشتاق و شیفتۀ آیات پربرکت الهی، ارتباطی سازنده و تأمل‌برانگیز برقرار کند، رویکرد مؤمنانه و آموزندۀ ارزشمندی که بدون شک، مسئولیت بسیار مهم و سنگینی را برای نویسنده متدین اثر ایجاد می‌کند تا حتی‌الامکان به صورت احاطه‌مندانه‌تر و مدیریت شده‌تری، فنون کاربردیِ نویسندگی را در خدمت آموزه‌های ارزشمند و روح‌بخش قرآنی قرار بدهد؛ طبعاً با توجه به این که مؤلف مؤمن و فرهیختۀ این اثر ارسالی، هم به لحاظ نام‌گذاری «مائده» [نام مبارک پنجمین سوره «قرآن کریم» و از سوره‌های مدنی] و هم به لحاظ بهره‌گیری از برکات معنوی و آموزند‌ۀ آیۀ «صد و چهارده» این سوره مبارکه، «بخشی» از «کُل آیه» شریفه را درون متن قرار داده است [و طبعاً به لحاظ معنوی، این اثر ارسالی را متبرک کرده است]، به خوبی مشخص است که نگارنده گرامی اثر، از دغدغه‌های مذهبی و مؤمنانۀ بسیار ارزشمندی برخوردار است و طبعاً نیتش از تألیف چنین اثری، ایجاد تأمل‌برانگیزی و آگاهی‌بخشی معنوی در ذهن مخاطب مشتاق، مکاشفه‌گر، مؤمن و متدین است: «...، از اصغر و اکبرش گذشت»، یعنی تعبیه «پنج» واژه در انتهای متن که حتی‌المقدور [و بنا به دریافتی که از ذکر این اسامی شریفِ می‌شود] سعی در پرداختن به شهادت حضرت «امام حسین» (ع) و دلایل قیام ظلم‌ستیزانه آن حضرت شریف و بزرگوار دارد، فداکاری منحصربه‌فرد و تحسین‌برانگیزی که قرن‌هاست، سرلوحۀ اندیشه و باورهای هر انسان آزاده و مؤمنی قرار گرفته است تا در مسیر حق و عدالت اسلامی قدم بردارد.
البته لازم به ذکر است که به دلیل ارزشمندی منحصربه‌فرد آثار مذهبی که طبعاً نیاز به کسب نظر از مشاورین آگاه و متخصص دارد تا فرد مؤلف از توصیه‌های منطبق و مؤثر ارزشمندی برای ادامه و پیشبرد مسیر معنویِ ارزشمندش بهره‌مند شود، خوشبختانه در تمامی استان‌های کشور، مؤسسات معتبر آموزشی و تحقیقاتیِ مرتبط با علوم اسلامی وجود دارند که با حضور دلسوزانه روحانیون معظم و افراد قرآن‌پژوه فرهیخته‌ و با در اولویت قرار دادن وجه مذهبی و تعیین‌کنندۀ آثار تألیفی، به راهنمایی منطبق و مؤثری در این امور می‌پردازند؛ البته لازم به ذکر است که ارائه و تأکید بر روی چنین توصیه‌ای، صرفاً یک ابراز نظر شخصی نیست، بلکه چنانچه که دوستان نویسنده و متدین گرامی، به فیلم‌های فاخر و به ویژه سریال‌های مذهبی تأثیرگذاری مراجعه کنند که در طی چند سال گذشته ساخته شده‌اند، می‌بینند که در بخش تیتراژ این آثار فاخر و ارزشمند مذهبی، از یک و یا چند روحانی و کارشناس مذهبی نام برده شده است.
طبعاً به عنوان شاهد مثال و جهت نشان دادنِ موفقیت‌آمیز بودن چنین رویکردی، به‌راحتی می‌شود که به نحوه تألیف کتاب ماندگار و بسیار آموزندۀ «داستان راستان» [این کتاب مجموعه‌ای دوجلدی از داستان‌های کوتاه است که درباره زندگی بزرگان دینی در اسلام نوشته شده است که در هر جلد آن ۷۵ داستان نوشته شده است. منابع داستان‌های کتاب، از کتب احادیث، تواریخ و سیره و با زبانی ساده و مفید به صورت حکایت و داستان، بر اساس واقعیت بیان شده است]، اثر زنده‌یاد «استاد شهید مرتضی مطهری» اشاره کرد و یا سال‌ها تلاش تألیفیِ بسیار ارزشمندِ استاد فرهیختۀ گرامی، جناب آقای «مهدی شجاعی» را مورد تدقیق قرار داد که بدون شک آثار تألیفی و ارزشیِ ماندگاری را در زمینه مسائل مذهبی و با دقت و آگاهی بسیار به مخاطب‌های مشتاق ارائه کرده است؛ همچنین لازم به ذکر است که علاوه بر این استادان متعهد و فرهیخته، نویسندگان دغدغه‌مند و خوش‌ذوق دیگری هم هستند که به شیوه‌‌‌ای متعهدانه و موفقیت‌آمیزی در این زمینه نوشتاری ارزشمند، آثار جذاب و آموزنده‌ای را تألیف کرده‌اند، مانندِ استاد فرهیختۀ گرامی، جناب آقای «محمود حکیمی» [پژوهشگر ادبی‌-تاریخی و مؤلف داستان‌هایی با مفاهیم دینی: «دلاوران عصر شب، شهدای فخ، سرودهای رهایی، وجدان، مسلمان شجاع، اشراف‌زاده‌ی قهرمان و...»، یکی از تحقیقات آقای محمود حکیمی پیرامون بررسی سبک نوشتاری شهید مطهری در کتاب داستان راستان است و از حکایت‌‌‌های آن به عنوان درسی تاریخی برای عموم مردم یاد می‌‌کند، او تالیف داستان‌هایی چون سوگند مقدس، سلحشوران علوی، طاغوت و نقاب‌داران جوان را وام‌دار مطالعه آثار آن استاد شهید می‌داند...]، نویسنده مجرب، متعهد و متدینی که آثار داستانی بسیاری زیادی را با رویکردی مذهبی تألیف کرده‌ است؛ بنابراین با توجه به موفقیت و ماندگاری آثار ارزشمند این نویسندگان صاحب‌نام و متدین گرامی، به خوبی متوجه می‌شویم که تمامی این بزرگوران، آثار ارزشمند و ماندگارشان را با احاطه کامل به علوم قرآنی و روایات مذهبی و همچنین با به‌کارگیری مدیریت شدۀ عناصر ضروری روایت‌پردازی حرفه‌ای و البته به شیوۀ کاملاً منطبقانه و وفادارانه‌ای، تألیف و تنظیم کرده‌اند.
همچنین مطابق با همین چند توضیح مختصر تقدیمی، به خوبی مشخص است که با توجه به ضرورت ابراز نظر منطبق و تخصصی در هر زمینه‌ای، توسط صاحب‌نظری متخصص در همان زمینه، به جز مؤلف‌های صاحب‌نظر و مجربی که علاوه بر بهره‌مندی از تجربه و تخصص قرآن‌پژوهی و روایت‌شناسی، به طور هم‌زمان از احاطه مؤثری بر قواعد ضروری داستان‌نویسی حرفه‌ای برخوردار هستند [مانند عزیزان نویسنده‌ای که در بالا به عنوان الگوهای موفق داستان‌نویسی مذهبی از آن‌ها اسم برده شده است]، فردی که صرفاً داستان‌نویس و منتقد ادبی است، طبعاً نمی‌تواند که در مورد شیوۀ تألیفِ آثاری که با بهره‌گیری از حضور ارزشمند سوره‌های مبارکه و آیات شریفه نوشته شده‌اند، نظر چندان منطبق و مؤثری ارائه بدهد و صرفاً می‌تواند که به معرفی برخی از ویژگی‌های ضروری و شکل‌دهندۀ ساختار روایی اثر [منطبق با قالب نوشتاری انتخابی] و همچنین ضرورت‌های داستان‌نویسانه بپردازد.
بنابراین مطابق با همین توضیح مختصر، لازم به ذکر است که این اثر ارسالی، با «چهارده» واژه نوشته شده است [البته با احتساب خود اسم اثر]، تعداد واژگانی که به طور معمول و حداقل به لحاظ شکلی، معرفِ قالب «داستانک» هستند؛ یعنی یکی از موجزترین گونه‌های «ادبیات داستانی» که حتی‌الامکان، ضمن حفظ خصوصیات اصلی «داستان کوتاه» [مانندِ توصیف‌های جزءپردازانه، ملموس و قابل تصور، ایجاد شخصیت‌پردازی‌های منطبق و همزادپندارانه و...، و البته مطابق با در نظر گرفتن ظرفیت‌های روایی و تعمیم‌پذیر سوژه انتخابی اثر]، به طرز موجزتر و فشرده‌تری نوشته می‌شود؛ شیوۀ نوشتاری بسیار موجز و مدیریت شده‌ای که طبعاً به تدقیق و «ضرورت‌سنجی» منطبق‌تر و احاطه‌مندانه‌تری [جهت شناسایی ظرفیت‌های درونیِ سوژه انتخابی] نیاز دارد تا روایت مورد نظر، حتی‌الامکان از کشف غافلگیرکننده، تأمل‌برانگیز، موجز و منحصربه‌فردی برخوردار شود.
همچنین لازم به ذکر است، با توجه به این که طبعاً خود داستان کوتاه هم از امکانات روایت‌پردازی بسیار محدودتری نسبت به «داستان بلند» و «رمان» برخوردار است و در آن صرفاً به بُرشی از زندگی و یا رویدادی روایی پرداخته می‌شود تا حتی‌الامکان از فرصت‌های مغتنمِ فضاسازی، توصیف‌پردازی، شخصیت‌پردازی، «کنش»گرایی و «واکنش»گرایی و...، بیشترین و مؤثرترین بهرۀ روایت‌پردازانۀ ممکن حاصل شود، پیشنهاد می‌کنم که دوستان نویسندۀ گرامی، با صبوری بیشتر و پیگیرانه‌تری به کسب تجربه و مهارت‌آموزی روایت‌پردازانه در قالب داستان کوتاه بپردازند [البته در مورد دوستان متدین و بزرگواری که سعی در تألیفی آثار ارزشمند مذهبی دارند، طبعاً چنین کسب تجربه‌ای، بایستی که توأم با بهره‌مندی پیگیرانه و حداکثری از تجربه‌ها و اطلاعات ارزشمند متخصصین علوم دینی باشد] تا در هنگام تألیف داستانک‌های مورد نظرشان، از امکان مدیریت رواییِ موجزتر، منطبق‌تر، منسجم‌تر، ملموس‌تر، ضرورت‌مندانه‌تر، قاعده‌‌محورتر و مؤثرتری برخوردار شوند؛ بدون شک تقبل چنین صبوری پیگیرانه‌ای، به مرور موجب می‌شود تا در هنگام تألیف چنین آثار روایی بسیار موجزی که طبعاً ویژگی‌های تعریف شده‌ای هم دارند، نحوۀ شکل‌گیری روایت به طرز دقیق‌تر و تأثیرگذارتری در خدمت ایجاد «کشفی» منطبق، ضروری و مؤثر قرار بگیرد و در نتیجه مخاطب مشتاق و مکاشفه‌گر را هم، پس از مواجهه با جزئیاتِ ضروری و شکل‌‌دهنده چنین روایت موجز و به دقت مدیریت شده‌ای، به سمت کشفی ملموس‌تر، منطبق‌تر و تأمل‌برانگیزتر سوق بدهد.
دوست نگارنده گرامی به جمع دوستان «پایگاه نقد داستان» خوش آمدید، امیدوارم که موارد مطرح شده تقدیمی، مورد عنایت بزرگوارانه‌تان قرار گرفته باشند، مشتاقانه منتظر خوانش اثر بعدی شما دوست متدین و فرهیخته هستم. با آرزوی توفیق روزافزون

منتقد : کیوان سلحشوری‌مهر

کیوان سلحشوری مهر/ متولد تهران 1351 خورشیدی/شاعر،نویسنده،منتقد،مدرس 1- همراهی و همکاری با انجمن شعر و داستان حوزه هنری گیلان از سال 1370 به بعد. 2- مجری و عضو هیئت امنای داستان حوزه ی هنری گیلان از سال 1377 و برگزار‌کننده و عضو هیئت داوران مسابقه ...



دیدگاه ها - ۲
کیوان سلحشوری‌مهر » 4 روز پیش
منتقد داستان
عرض درود و ادب مجدد دارم، جناب آقای محمد علاءالدینی فرهیخته و گرامی. خوشحالم که توصیه‌های تقدیمی، مورد عنایت صبورانه و بزرگوارانه‌تان قرار گرفته‌اند. با آرزوی موفقیت روزافزون و با سپاس و احترام بسیار
محمد علاءالدینی » 4 روز پیش
سلام و عرض ادب تشکر بابت راهنمایی های سازنده شما استاد عزیز نقد بجا و پر فایده ای برای من بود لذت بردم و درس آموختم

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت