نمی‌گویم داستان در قدم اول، می‌گویم تا قدم نودم از صد قدم‌اش تخصص است




عنوان داستان : سلام
نویسنده داستان : محمد علاءالدینی

در حسرت پیادروی اربعین بود . با ویلچرش خود را به موکبی رساند و آنجا ساکن شد ، نیت کرد هر روز از نماز صبح تا نیمه شب به تماشای زائرین بنشیند و با دیدن هر زائر سلامی به مولایش بدهد ، با اینکه نمیتوانست با پای پیاده به کربلا برود . اما با پیادروی هر زائر ثوابی نصیبش میشد ... السلام علیک یا اباعبدالله
نقد این داستان از : یزدان سلحشور
آقای محمد علاءالدینی سلام.
داستان، داستان است! فرقی نمی‌کند شما رمان 10 جلدی بنویسید یا داستان یک پاراگرافی بنویسید؛ هر بازی‌ای در دنیا، قواعدی دارد برای شروع، وسط بازی و پایانِ بازی و داستان هم، برای خودش قواعدی دارد. داستان‌نویس یا کسی که می‌خواهد تازه داستان‌نویسی بیاموزد باید این قواعد را بیاموزد. نیاموختن قواعد، قواعد را زیر سؤال نمی‌برد، ما را از جریان بازی حذف می‌کند! این نخستین متن ارسالی شما برای پایگاه نقد داستان است و خیر مقدم عرض می‌کنم اما در باب اینکه بگوییم «سلام» داستان است یا خیر، باید عرض کنم که خیر با داستان رو در رو نیستیم بلکه با نوعی متن احساسی رو در روییم که شاید بتوان آن را دلنوشته نامید. اینکه این متن را داستان نمی‌خوانیم البته برای کوتاهی آن نیست چون داستان خیلی کوتاه یا چنانکه با «ک» تصغیر، آن را داستانک می‌نامند [تصغیر/ فرهنگ فارسی معین/ (تَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - کوچک کردن . 2 - کوچک کردن معنی واژه ای به وسیلة ادات تصغیر، مانند «چه » «ک »]، به‌عنوان داستان، چه در ایران و چه در جهان، پذیرش جهانی دارد فقط اصل موضوع این است که نوشتن داستان خیلی کوتاه، به مراتب دشوارتر از نوشتن داستان کوتاه است. چرا؟ چون باید تمام مواردی را که در داستان کوتاه رعایت می‌کنیم در داستان خیلی کوتاه هم رعایت کنیم با این محدودیت که زمانِ نگارش و کلمات بسیار کمتری در اختیار داریم و با همین زمان و کلمات اندک باید شخصیت را مهندسی و مجسم کنیم باید وضعیت اولیه و ثانویه داشته باشیم باید مکان و زمان روایی داشته باشیم که با مکان و زمان دستورِ زبانی متفاوت‌اند. آنچه از متن شما مشخص است یک مشکل عمومی نوآمدگان داستان و حتی گاه حرفه‌ای‌های داستان است که کم می‌خوانند و در نتیجه کم می‌آموزند و در نتیجه تخصص را یاد نمی‌گیرند. [در مورد حرفه‌ای‌ها، این مشکل به این شکل خودش را نشان می‌دهد که در جوانی، یا «به‌روز» بوده‌اند یا استعداد ذاتی قابل توجهی داشته‌اند که توانسته ضعف‌های تخصصی‌شان را پنهان کند و به دلایلی با انتخاب ایده‌های خاص، کارشان به اصطلاح «گُل کرده» اما با گذشتن از مرزهای جوانی و حتی میانسالی، استعداد رفته و ضعف‌ها مانده‌اند! این است که می‌بینید که فلان فیلمساز، مدت‌هاست که دیگر فیلم موفقی نساخته یا فلان نویسنده، انگار که یک جوان نوآمده متخصص از او بهتر می‌نویسد!] داستان، بدون هیچ تعارفی «تخصص» است؛ نمی‌گویم در قدم اول، می‌گویم تا قدم نودم از صد قدم‌اش تخصص است و بعدش، استعداد و نگاه و جهان‌بینی و کشف و باقیِ قضایاست. تا ما این تخصص را کامل یاد نگیریم هر چقدر هم خلوص نیت و ارادت و... داشته باشیم، یا داستان نمی‌نویسیم یا داستان خوبی نمی‌نویسیم و هر چقدر هم خلوص و ارادت و... نداشته باشیم اما تخصص‌اش را داشته باشیم، لااقل داستان می‌نویسیم و داستانِ خواندنی هم می‌نویسیم! [اوضاعِ خوبی نیست؟! مطمئناً اصلاً خوب نیست! قبل‌ها هم می‌گفتند موقع جهاد، شمشیر خوب را دست آدم خوب بده! یعنی آدم خوب، بدون شمشر خوب کاری نمی‌توانست بکند.] مثل این می‌مانَد که ما صرفاً با خلوص و ارادت بخواهیم نیروگاه هسته‌ای کارآمدی درست کنیم، ممکن است؟ البته که نیست! ما دانشمندان هسته‌ای می‌خواهیم که البته خلوص و ارادت هم داشته باشند؛ شما باید تخصص داستان‌نویسی را بیاموزید. هیچ، تردید نکنید در لزوم این قضیه. پیشنهاد می‌کنم حتماً کتاب «عناصر داستان» جمال میرصادقی را بخوانید که در کتابخانه‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در دسترس است و البته به شکل پی دی اف هم در اینترنت در دسترس است. چون تهران ساکن‌اید و خدا را شکر، وضعیت کرونا هم دارد به سر و سامانی می‌رسد، احتمال می‌دهم که نشست‌های داستان «شهرستان ادب» هم برگزار شود که بسیار مفید است و سایت «شهرستان ادب» هم مطالب مفید زیادی دارد به نشانی: https://shahrestanadab.com
منتظر آثار تازه‌تان هستیم. پیروز باشید.

منتقد : یزدان سلحشور

یزدان سلحشور متولد 13 آذر 47 در رشت. شاعر، نویسنده، منتقد[ادبی-سینمایی]، مدرس، ویراستار، روزنامه‌نگار، داور دو دوره جایزه جلال آل‌احمد و دو دوره جشنواره شعر فجر و جوایز ادبی دیگر از جمله جایزه نیاوران



دیدگاه ها - ۱
محمد علاءالدینی » 4 روز پیش
سلام و احترام ممنون از نقد سازنده شما و گوشزد فن های داستان نویسی بی شک با راهنمایی های شما شوق بیشتری برای نوشتن و صدالبته مطالعه در اصول داستان نویسی به سراغم آمد

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت