منظور از بازنویسی موفقیت‌آمیز، سعی در رفع آسیب‌های روایی موجود و ارتقاء کیفیت داستان‌پردازی اثر است




عنوان داستان : بازنده
نویسنده داستان : رضا محمودصالحی

این داستان ویرایشی از داستان «نمی خواهم بازنده باشم» می باشد.

هوای خنک، روز آفتابی،آسمانی آبی،گل های داودی کنار خیابان و صدای جیک و جیک گنجشکان که خلوت عجیب آن خیابان همیشه شلوغ را می شکست در میان اما امید بی توجه به هیچ کدام از این ها، در حالتی میانه دویدن و راه رفتن قدم برمی داشت و زیر لب خودش و هفت جد و آبادش را زیر بار فحش و لعن و نفرین می گرفت و سعی می کرد باز هم تند تر از قبل در حالی که به دویدن نرسد قدم بردارد
نگاهی به دیگران انداخت،نمی دانست چرا اما حس خوبی از آن ها نمی گرفت، هر کسی که رد می شد را در دلش به باد لعن و نفرین و ناسزا می گرفت و از همه شاکی بود بی آنکه بداند چرا؟ هنگامی که از درمانگاه میان خیابان می گذشت، پاهایش سست شد، ناخواسته ایستاد و دست روی زانوهایش گذاشت، مانند کسی که تا به حال هیچ پزشکی را ندیده بود به دو مرد سفید پوشی که مقابل در ورودی همان درمانگاه مشغول سخن بودند را برانداز کرد، بی آنکه بداند چشمانش را تیز کرد، نفس هایش را عمیق کرد و سرش را کمی پایین انداخت و در حالی که هنوز به همان جای قبلی نگاه می کرد و جهت چشمانش رو به بالا بود مانند گاو وحشی به آن لباس های سفید را پارچه های قرمز می دید که باید با حمله آن ها را تکه پاره می کرد قدم برداشت تا به آن سمت خیابان که درمانگاه بود برود اما ناگهان با صدای بوق ممتد به خود آمد، نگاهی کرده بی آنکه متوجه شده باشد یک باره به میانه خیابان آمده بود، مرد راننده از پراید سفیدش پیاده شد و شروع به داد و بی داد کردن کرد که آهای جوان حواست کجاست؟ نمی گویی الان زیرت کرده بودم؟ اگر زده بودمت که حالا 10 تا صاحب پیدا می کردی، هر چند هم ما می گفتیم بابا به خدا این جوان خام خودش را...
مرد یک سره داشت غر می زد اما امید یک کلمه هم پاسخ نداد، سرش را زیر انداخته بود اما نه بخاطر آنکه خودش را شرمنده راننده می دانست بلکه جز همان لحظه اول که به خاطر صدای بلند بوق توجه اش به سخنان راننده جمع شده بود باز به همان افکار قبلی پناه برده بود و داشت به نتیجه ای که برایش فرستاده بودند فکر می کرد مرد راننده پس از آنکه حسابی داد و بی داد کرد و خودش را خالی کرد، لحظه ای سکوت کرد و بعد برای اقرار گرفتن از امید گفت:فهمیدی پسرجان؟
امید اما پاسخی نداد، مرد این بار بلند تر گفت و بازهم جوابی نشنید برای بار سوم جلو تر آمد دست را زیر چانه امید گذاشت و صورت امید را بالا آورد و صدایش را کمی آرام تر کرد و گفت:پرسیدم فهمیدی پسر جان؟
امید می خواست بگوید چی؟ چی رو فهمیدم اما به خودش گفت اگر این را بگویم باز هم باید یک ساعت اینجا معطل بمانم، من هم که وقت ندارم، حتی چند دقیقه هم غنیمت است، بنابرین پاسخ داد: فهمیدم
و بعد هم گویا جرمی مرتکب شده باشد پا به فرار گذاشت و آن قدر تند تند قدم برداشته بود که مسیره یک ربعه را زیر پنج دقیقه طی کرد،هنوز داخل خانه نشده بود که مادر با تبسمی بر چهره سلام کرد
امید هم با همان کلافگی که داشت آرام و بی جان پاسخ داد و بی اهمیت داخل اتاقش شد و در را هم محکم پشت سرش بست
نمی توانست بشیند، احساس خفگی می کرد، احساس می کرد در یک زندان کوچک بی هوا گیرافتاده است، نگاهی به اتاق انداخت، فضای گرفته اتاق، نور بی روح لامپ های کم مصرف و حتی رنگ سفید دیوار اتاق هم آزارش می داد،آنقدر که گاهی احساس می کرد دیوار ها در حال تنگ شدن هستن و جلو آمده اند اما چند بار که پشت سر هم پلک می زد باز آن ها را همان جای قبلی می دید، خودش می دانستید که هیچ چیز تغییر نکرده و هیچ خبری نیست جز آن نتیجه لعنتی
نتیجه لعنتی آن کنکور آزمایشی...
کیفش را باز کرد و نتیجه را برای بار هزارم وارسی کرد، درست بود رتبه اش نسبت به آزمون قبلی آنقدر پایین آمده بود که مطمئنا با این نتیجه هرگز پزشکی قبول نمی شد
نتوانست تحمل کند تلفنش را برداشت اولین شماره ای که با آن تماس گرفته بود را مجددا گرفت
مرد پشت تلفن پس از چند صدای بوق که هر کدام با وجود زمان اندکش برای امید به شدت طولانی به نظر می رسید تلفن را برداشت:بله امید جان!
آقا ببخشید بازهم مزاحمتون می شوم، گفتید نتیجه کنکور های آزمایشی موسسه چقدر نزدیک به کنکور واقعی است؟
مشاور پشت گوشی که برای بار دوم بود به این سوال جواب می داد بی آنکه نتیجه کنکور اخر امید یادش باشد به خیال خود‌ش برای امید دادن همان کلمات قبلی را تکرار کرد:کنکور های آزمایشی موسسه ما به شدت دقیق و تخصصی هستند و نتیجه نزدیک به واقعی را ارائه می دهند
در میان همین سخنان بود که ی لحظه مشاور از خود پرسید نکند و بعد بله مشاور یادش آمد که نتیجه کنکور آزمایشی امید چقدر بد شده است بنابرین ادامه داد:حالا اینطور هم نیست، آدم های زیادی بودند که تونستند خیلی بهتر از کنکور آزمایشی تست بزنن
آب سرد برای بار سوم روی سر امید ریخته شد، بار اول اعلام نتیجه و بار دوم بار اول پرسش بود و حالا هم دیگر خیالش را راحت که نه بلکه ناراحت کرده بود که قطعا در کنکور پزشکی موفق نخواهد بود
امید زیر لب و آرام گفت : و خیلی ها هم بدتر
مشاور که سخنان امید و حال او را می دید یه ریز پشت سر هم می خواست آن سخنان اول اش را جمع کند و هنوز هم داشت ادامه می داد:اما امید جان جای نگرانی ندارد تو در کنکور های قبلی نتیجه خیلی خوبی گرفته بودی
امید در دلش به سخنان مشاور با تلخی می خندید، می دانست که این ها همه خیال است و هیچ راهی برای از بین بردن این فاصله در این فرصت کم ندارد.
تلفن را قطع کرد زیر چانه اش گذاشت و شروع کرد به غر زدن پشت سرهم:نه نمیشه، نمیشه، حتما یه راهی داره، نمیشه این همه زحمت بکشی و نتیجه نده، چندسال شبانه روز زحمت بکشی، تفریح را، فیلم را سریال را، موسیقی را، گردش را، تفریح را، بازی را، رفاقت را، درد و زهر مار و کوفت و مرض را کنار بگذاری و آخرهم هیچی به هیچی!!
چند لحظه ای آرام شد و باز هم شروع کرد باز غر بزند:الان چیکار کنم؟ الان باید چه خاکی سرم بریزم؟
بعد در حالی که خودش هم می دانست خیال خامی بیش نیست تنها برای آنکه امیدی به خود داده باشد گفت:امید امیدت رو از دست نده، مطمئن باش می تونی موفق باشی،به قول مشاور همیشه یکی نیست، من این همه کنکور آزمایشی خوب دادم فقط این یکی..
بعد باز آن حال نا امیدی اش باز گشت و گفت:اما خوب مهم ترین کنکور آزمایشی هم همینه،
بلند شد، نمی توانست جایی بند شود، نگاهی به برگه نتیجه انداخت:عربی، ریاضی، شیمی، این ها رو این دفعه خیلی بد زدم، این ها.رو جبران کنم درست میشه...
سمت قفسه کتاب هایش رفت هر چه کتاب های سیر و تربچه و مینی و پینی این سه درس بود را جمع کرد و بعد هم فلش کارت های عربی را رویشان گذاشت و گذاشت روی میز مطالعه اش
‌َبی آنکه بداند دنبال چه چیزی می گردد یکی از کتاب ها را باز کرد و شروع کرد به تند و تند ورق زدن
و زیر لب در حالی که به دنبال مطالب می گشت می گفت مبحث فلان، مبحث بهمان
همین که به آن مباحث می رسید قفل می کرد، عقلش از کار می افتاد، مبحث دیگری را باز می کرد و کمی به صفحات زل می زد و بی آنکه متوجه باشد کمی طوطی وار می خواند و بعد به مبحث بعدی می رفت و بعد هم کتاب بعدی...
ذهنش از کار افتاده بود، نمی توانست کلمات را بفهمد، جملات مانند وزنه های سنگین بر روی اعصابش فشار وارد می کرد و احساس گیجی می کرد
طولی نکشید که فهمید تقریبا هیچ چیز از این کتاب ها را نمی تواند درک کند، داشت کم کم تسلیم می شد که فکر جدیدی ذهنش را درگیر کرد؛ کتاب ها را کنار گذاشت و یکی از فلش کارت ها را پیش آورد:طیران، طیران، طیران
هرچه فکر می کرد معنای آن به ذهنش نمی آمد فلش کارت بعدی را درآورد:مطاره، مطاره، مطاره
فایده ای نداشت بعدی را درآورد، فایده نداشت، بعدی و بعدی و بعدی، هیچ کدام هیچ فایده ای نداشت، ذهنش خالی شده بود سفیدِ سفید بدون هیچ رسم و شکلی!!
احساس کرد الان است که دیوانه شود، مگر می شود؟ همین دیروز اگر از او می پرسیدی همه را از بر بود اما حالا چه‌؟ هیچ چیزی به خاطر نداشت
استرس سرتاپای وجودش را گرفته بود، دائم به کنکور فکر می کرد، به اینکه حتما باید قبول می شد
وای اگر قبول نمی شد؟ اصلا نمی خواست درباره آن فکر کند اما خود‌ش خوب می دانست که این احتمال از هر زمانی نزدیک و نزدیک تر و قوی و قوی تر می شد و این احتمال را یک سره با خود نجوا می کرد‌
خدا نکند، خدا نکند ناخواسته بر روی زبانش جاری شده بود اما نمی توانست به آن فکر نکند
در همین افکار بود که صدای تق تق در، رشته افکارش را پاره کرد، انگاره زورش کرده باشند با بی حالی پاسخ داد:جانم جانم
پدرش بود، آرام در را باز کرد و داخل شد، با انرژی سلام کرد اما امید خیلی بی انرژی پاسخ داد
نزدیک شد و پیشانی امید را بوسید سپس پرسید:حال پسر عزیزم چطوره؟
امید لبخند بی جانی زد و پاسخ داد:ممنون،خوبم
اگرچه که دوست داشت بگوید خوب نیستم، بگوید نا امید شده ام و تمام تیرهایم به سنگ خورده و باید با پزشکی و همه مخلفاتش خداحافظی کنم و حتی گفتنش را در ذهنش تصور کرد اما نمی توانست به زبان بیاورد
دلش، می خواست بزند زیر گریه، پدرش را در آغوش بگیرد و برایش درد و دل کند شاید کمی آرام شود، کم کم هم داشت می رفت که چیزی بگوید که پدر زودتر دست به سخن برد و گفت:پزشک آینده بابا الان ساعت دو شبه بخواب فردا باید سرحال باشی، ناسلامتی فردا کنکور داری ها
"پزشک آینده بابا" آب سردی بود بر همه افکار قبلی اش،دیگر نمی خواست حقیقت را بگوید، نمی خواست پدرش را در آغوش بگیرد و می ترسید بپرسد:باباجان، اگه یه وقت پزشکی قبول نشم چی؟
پدرش مدت ها بود او را تنها یک پزشک می دید نه چیز دیگری
می دانست این "پزشک آینده بابا" شدن چقدر برایش اهمیت دارد
بارها دیده بود که هر جا که می نشیند پز می دهد که اری پسرش "پزشک آینده بابا" خواهد بود، هر وقت از او می پرسیدند پس آقا امید کجاست جوابش این بو که برای کنکور پزشکی می خواند تا در آینده "پزشک آینده بابا" شود حالا امید چگونه می توانست بگوید ممکن است همه این تصورات به یکباره فرو بریزد و آوار شود بر سرش
با خود گفت:
چگونه می توانم بگویم که نمی توانم؟
با آنکه کسی که در تمام این مدت شبانه روز را به هم گره زده بودم تا آن نتیجه جادویی برای آینده را بگیرم و همه سه سال اش را، شبش را، روزش را در خیال خوش و شیرین لباس سفید پزشکی گذارنده ام اما ترس بزرگ تر از نتیجه نگرفتن، از از دست دادن آن روپوش سفید پزشکی و آوار شدن همه خیالات و آرزوهایش ترس از ریختن آرزو های پدرم است، نباید آن ها را اورا کنم، نه الان که من را "پزشک آینده بابا" می داند
همه این ها باعت شد تنها یک کلام بگوید باشه
و در ازای آن یک آفرین از بابای خسته اش بشنود
چیزی از آفرین نگذشته بود که پدر اتاق را ترک کرد، امید هم که دیگر رمقی نداشت افتاد روی زمین
نه بالشتی و نه پتویی، کف اتاق دراز کشید و دستانش را باز کرد، چشمانش را بست و سعی کرد خودش را آرام کند،نمی توانست آرام شود، افکارش رهایش نمی کرد و ذهن او را مانند نوک زدن های دارکوب ممتد، تند و پشت سرهم آزار می داد
بریده بود،امید نا امیدِ نا امید شده و بود و رمقی نداشت در یک کلمه حسابی خسته بود، دیگر نمی توانسنت بجنگد، تمام بدنش خستگی را داد می زد، هم ذهنش خسته بود هم تن و جانش، این ایام حتی یک شب هم درست نخوابیده بوده،دوست داشت بگیرد یک دل سیر بخوابد و فردا با خیالی آرام بلند شود
فردا برخیزد و ببینید این لحظات شوم، همه خیال و اوهام و خواب های آشفته بودند اما می دانست این اتفاق خیال نیست، می دانست با آنکه هیچ دلش نمی خواست همه اش حقیقت است، حقیقت محض!
چشم هایش هنوز بر هم بود، می خواست بخوابد اما قلبش نمی ذاشت، مضطرب بود و استرس امانش را بریده بود؛ آنقدر که گویا در دلش رخت شورخانه راه انداخته بود،خودش را می شناخت با این حال نه می توانست بخوابد، نه می توانست بیدار بماند
به خودش گفت، فایده ندارد باید کاری بکنم! حالا که نه می توانم بخوابم نه می توانم بخوانم بگذار کمی خودم را سرگرم کنم مگر فراموش کنم این حال و احوالم را
تلفنش را از جیب درآورد در میان ویدئو هایش همان معدود فیلم های تکراری انگیزشی را پخش کرد تا برای بار صدم ببیند اما امید نمی توانست آن را ببیند، دستش را گرفته بود روی صفحه نمایش گوشی و دم به دم جلو می زد، گویا دنبالش کرده بودند،
در کمتر از 5 دقیقه فیلم تمام شد!! همه اش را جلو زده بود
به دنبال راهکار دیگری افتاد آهنگ موردعلاقه اش را پخش کرد، یک موسیقی آرامش بخش دل‌انگیز که بارها آرامش کرده بود اما این بار نه تنها اثری نداشت بلکه بدترش کرد
همه این اتفاق ها، کم خوابی شدید، اضطراب و استرسش این روزها و به خصوص استرس و بی خوابی امشبش با موسیقی دل نا آرامش که هنوز داشت می خواند او را از خود بی خود کرد
دیگر فکر و ذهنش کار نمی کرد و نمی دانست چه می کند و چه می خواهد
گویا سِحر شده این حال ناآرامش شده باشد به جای تمام رفتارهای قبلی اش شروع کرده بود به قهقه های بلند درست مانند دیوانه های سرخوش
با همین حال و احوالش کاغذی را برداشت و با خودکاری که روی میز تحریر بود روی کاغد نوشت:هر چه تلاش کردم نتوانستم آرزوهایتان را برآورده کنم، نمی توانم در چشمان تان نگاه کنم،توانش را ندارم دیگران مرا با دست نشان دهندو تمسخرم کنند، همه آنچه برای آینده ام تصور می کردم یک شبه فروریخت...
بعد در حالی که هنوز قهقه می زد ادامه داد:امیدوارم حداقل با این کار یکبار لباس سفید را بر تنم ببینید
از طرف یک بازنده زودهنگام
فرزندتان امید
قلم را انداخت و کاغذ آپنج را در جیب پیراهنش تنها با یک تا تا بتواند در جیب فرار دهد گذاشت و بعد آرام به نحوی که پدر و مادرش در اتاق کناری بیدار نشوند صندلی را از اتاقش به اتاق پذیرایی خانه آورد و دقیقا میانه اتاق گذاشت و بر بالای آن رفت، پیراهنش را در آورد و آن را یک طرف آن را به لوستر اتاق بست و یک طرف را دور گردنش انداخت و زیر لب گفت:نمی توانم شکست بخورم، نمی خواهم بازنده باشم...
و هنوز در اتاقش آن موسیقی داشت می خواند:
دیروز من ، لبریز فردا بود
با مَردم از امید میگفتم...
نقد این داستان از : کیوان سلحشوری‌مهر
عرض درود و ادب دارم، آقای رضا محمودصالحی
با توجه به این که روند بازنویسی هر اثر به دقت تألیف، تصحیح، ترمیم و تقویت شده‌ای، برای موفقیت‌آمیز بودن به صبوری، ممارست، تدقیق و تجدید نظر دوباره و حتی چند باره‌ای نیاز دارد، روندی تأثیرگذار و حتی تغییردهنده‌ای در مسیر روایت که گاهی از اوقات، به جای بازنویسی ترمیمی متن به بازآفرینی ساختاری، محتوایی و روایی اثر منجر خواهد شد، احاطه‌مندانه‌تر و مؤثرتر است که دوستان نویسندۀ گرامی، همیشه در هنگام ترمیم ساختار ظاهری و محتوایی آثارشان، این سؤال مهم را از خودشان بپرسند که برای بازنویسی داستان‌هایشان چه قدر وقت صرف می‌کنند تا روند شکل‌گیریِ متن تألیف شده‌شان را به طرز مؤثرتر، مدیریت شده‌تر و روایت‌پردازانه‌تری، تصحیح، ترمیم و تقویت کنند؛ طبعاً همان طور که از اسم بازنویسی داستان هم به خوبی مشخص است، منظور دوباره‌ نوشتن داستان‌، جهت رفع آسیب‌های روایی موجود و ارتقاء کیفیت روند گام‌به‌گام روایت‌پردازی متن است، عملکرد صبورانه و طبعاً زمان‌بَری که به تدقیق و تعمق بیشتری و احاطه‌مندانه‌تری نیاز دارد، درواقع روند بازنویسی مؤثر، به طور معمول، بارها و بارها انجام می‌شود تا بالاخره متن، حتی‌الامکان به کامل‌ترین، دقیق‌ترین و تأثیرگذارترین مرحلۀ روایت‌پردازانه‌اش برسد.
همچنین در صورتی که داستان به دلیل وجود مشکلات ساختاری و روایی گسترده، به تغییرات بنیادینی نیاز داشته باشد، آن وقت دیگر روند بازنویسی متن، به مرحله بازآفرینی مجدد داستانی می‌رسد؛ یعنی استخراج و بازتولید مصالح ضروریِ روایی موجود در متن و در نتیجه تدقیق و برنامه‌ریزی مجدد، جهت چینش مجدد رخدادهای ضروری روایی، بازتعریف عملکرد منطبق و منطقی کاراکترهای اصلی ، بازتعریف جهان ملموس، تأمل‌برانگیز و قابل تصور درون روایت و طبعاً بازنگری در اولویت‌های روایی مرتبط با ظرفیت‌های داستانی سوژه انتخابی، همچنین ایجاد تغییر احتمالی در تعیینِ «وضعیت» شکل‌گیری حوادث [اعم از «گره‌افکنی»‌ها و «گره‌گشایی»های روایی و...] و در واقع تعبیه و تنظیم مجددِ تمامی عناصر داستانی مهمی که موجب تشکیل یک روایت دقیق، منسجم و تأثیرگذار می‌شوند.
درواقع منظور از ارائه این توضیح مختصر، پرداختن به نحوه بازنویسی این اثر ارسالی است که تقریباً با کمترین تغییر ممکن و صرفاً در بخش‌هایی از متن، در آن تغییرات مختصری اعمال شده است؛ به طور مثال تغییر اسم داستان از «نمی‌خواهم بازنده باشم»، به اسم «بازنده» که طبعاً هر دو اسم انتخابی، هنوز به تنظیم متفاوت‌تر، داستانی‌تر، شاه‌کلید‌گونه‌تر، متصل‌کننده‌تر و جذب‌کنند‌تری نیاز دارند و یا بخشی از نسخۀ اولیه اثر: «...، گویا همین معدود عابران هم او را آزار می‌دادند، گویا در نگاه‌شان تمسخر را حس می‌کرد، فخرفروشی را حس می‌کرد و نگاه معمول دیگران و حتی لبخند‌های زیبایشان را نگاه عاقل‌اندرسفیه و تبسم تمسخر می‌دید...»، که در این نسخه بازنویسی شده به: «...، نگاهی به دیگران انداخت، نمی‌دانست چرا اما حس خوبی از آن‌ها نمی‌گرفت، هر کسی که رد می‌شد را در دلش به باد لعن و نفرین و ناسزا می‌گرفت و از همه شاکی بود بی‌آنکه بداند چرا...»، تغییر کرده است [و یا اعمال برخی از تغییرات جزئی و مختصر احتمالیِ دیگر] که طبعاً در منسجم‌تر شدن و روایت‌پردازانه‌تر شدن داستان، هنوز چندان تأثیری داستان‌پردازنه‌ای را ایجاد نکرده‌‌اند؛ بنابراین مطابق با نحوه تألیف و بازنویسی هم نسخۀ اولیه و هم نسخۀ بازنویسی شده، لازم به ذکر است که به لحاظ انتخاب، گزینش و نحوۀ چینش و شکل‌گیری رخدادهایی ضروری، مدیریتِ واقعه‌پردازی‌هایی متصل‌کننده و پیشبرنده، اجرای شخصیت‌پردازی‌هایی منطبق و همزادپندارانه، تمرکز بر روی خط اصلی روایت و ایجاد انسجام روایی متن، ایجاد منطقِ مرتبط و مستدل روایی در متن، ایجاد فضاسازی‌هایی ملموس و قابل تصور [از طریق به‌کارگیریِ توصیف‌‌پردازی‌هایی دقیق و جزءپردازانه] و...، داستان مورد نظر به برنامه‌ریزی رواییِ مجدد، منطبق‌تر، منسجم‌کننده‌تر و روایت‌پردازانه‌تری نیاز دارد تا داستان از کارکرد رواییِ تأمل‌برانگیزتر، قاعده‌‌مندانه‌تر [مطابق با عناصر داستانی تعریف و توصیه شدۀ داستان‌نویسی حرفه‌ای در متون آموزشی معتبری که توسط اساتید مجرب داستان‌نویسی ایرانی و خارجی تألیف شده‌اند؛ مانندِ «عناصر داستان»، اثر «جمال میرصادقی»، «داستان و نقد داستان»، اثر «احمد گلشیری» و همچنین «درس‌هایی درباره داستان‌نویسی»، تألیف «لئونارد بیشاپ» که توسط آقای «محسن سلیمانی» ترجمه شده و توسط انتشارات «سوره مهر» به چاپ رسیده‌ است و...] و تأثیرگذارتری برخوردار شود.
همچنین لازم به ذکر است که بدون شک، یکی از دلایل اصلی به وجود آمدن چنین وضعیتی که طبعاً منجر به منسجم نشدن، سیر ضروری، مترتب و منطقی روایت شده است، عدم مدیریت حداکثری «اقتصاد واژگانی» [بهره‌گیری حداکثری روایی از حداقل واژگان به کار گرفته شده در داستان؛ موضوع مهمی که در نقد تقدیمیِ «مواردی که در هنگام نوشتن داستان‌های آموزنده مذهبی و تاریخی اولویت دارند»، هم، مورد توصیه و تأکید قرار گرفته است]، در هنگام تألیف اثر است که با به‌کارگیری حدود «دو هزار و پانصد» واژه هنوز گزینش نشده، متن به طرز مشهودی دچار اطناب مُخل روایت شده است؛ درواقع دلیل توصیه و تأکید در مورد تقبل و تحملِ روندی کارگاهی-تمرینی و تألیف آثارتان برای مدت زمانی با حدود «هشتصد» واژه به دقت گزینش و مدیریت شده‌تر، تمرینِ دقیق‌تر، متمرکزتر و منسجم‌تر نوشتن روایت است تا در یک حجم واژگانی محدودتر، شیوه گزینش و تعبیه «مصالح روایی»، مرتبط‌تر، پازل‌گونه‌تر و پیشبرنده‌تری را تجربه کنید.
از سویی دیگر، علی‌رغم ارزشمندیِ جذب‌کننده و منحصربه‌فردی که شعرهای تأمل‌برانگیز و به دقت سروده شده دارند، اما منطبق‌تر و داستان‌پردازانه‌تر است که به جز مواقعی که ضرورت روایی، چنین تصمیمی را ایجاب کند، حتی‌الامکان از تعبیه شعر در داستان [حتی اگر بسیار هم جذاب، آموزنده و تأمل‌برانگیز باشد]: «...، دیروز من، لبریز فردا بود/ با مَردم از امید می‌گفتم»، به طرز منطبق‌تر و داستان‌پردازانه‌تری احتراز آگاهانه‌ای داشته باشیم و اجازه بدهیم که هم شعر در قالب تعریف شده و بسیار ارزشمند خودش و هم داستان در قالب مشخص شده خودش، کارکرد مختص به خودشان را داشته باشند، به ویژه درر بخش پایان‌بندی اثر که طبعاً [به لحاظ جمع‌بندی منطبق و منطقی روایت‌پردازانه]‌ به توصیف‌هایی داستانی و مدیریت شده‌تر نیاز دارد؛ همچنین تقریباً تمامی گفتگوهای ارائه شده در داستان، هنوز از کارکرد چندان ضروری [دیالوگ‌های غیرضروری به راحتی قابل چشم‌پوشی و یا جایگزینی از طریق شیوه روایی دقیق و جزءپردازانه «توصیف پویا» هستند] و متصل‌کننده‌ای در داستان برخوردار نشده‌اند و در عین حال هم به لحاظ ضرورتِ رعایت زبان «محاوره»‌ای در بدنه دیالوگ‌نویسی داستان [البته صرفاً در بخش‌هایی از دیالوگ‌های متن]، هم به لحاظ رعایت قواعد توصیه شده برای دیالوگ‌نویسی در متون آموزشی معتبر و مرتبط [و همچنین خوانش مجدد و دقیق‌تر داستان‌های موفق نویسندگان صاحب‌نامی که دیالوگ‌هایشان که به دقت نوشته و تنظیم شده‌اند] و هم به لحاظ موجزتر و مؤثرتر واقع شدن، به تدقیق، تجدید نظر، گزینش و تنظیم مؤثرتر و منطبق‌تر نیاز دارند.
همچنین با توجه به ضرورتِ دقیق‌تر و ملموس‌تر «نشان» دادن رخدادهای روایت، بایستی پذیرفت که در بخش‌هایی از متن، توصیف‌های نسبتاً مؤثر و جزءپردازانه مورد استفاده قرار گرفته‌اند: «...، گل‌های داودی کنار...، خیابان همیشه شلوغ...، در حالتی میانه دویدن و راه رفتن قدم برمی‌داشت...، نفس‌هایش را عمیق کرد و سرش را کمی پایین انداخت...، نور بی‌روح لامپ‌های کم‌مصرف و حتی رنگ سفید دیوار اتاق...، دقیقاً میانه اتاق گذاشت...، یک طرف آن را به لوستر اتاق بست و...»؛ آفرین بر شما، طبعاً ضمن تدقیق و شناساییِ در ظرفیت‌های رواییِ نهفته در سوژه انتخابی و چنانچه که چنین دقت نظر توصیفیِ جزءپردازانه‌ای، به طرز هدفمندتر و مدیریت شده‌تری در خدمت انسجام، اتصال، پیشبرد منطقی و ضروری روایت قرار بگیرد [البته با احتراز آگاهانه از توصیف‌هایی صرفاً کِلی و گزارش-اخباری که به طور معمول، موجب صرفاً «بیان» شدن داستان می‌شوند]، روند تألیفی آثارتان به مرحلۀ داستان‌پردازانه‌تر، تأمل‌برانگیز و تأثیرگذارتری خواهد رسید.
دوست نویسنده گرامی، همان طور که خودتان هم به خوبی مستحضر هستید، تمامی موارد مطرح شده؛ صرفاً به نیت ارتقاء هرچه‌ صحیح‌تر و سریع‌تر مهارت‌های ذاتی و ارزشمند نوشتاری‌تان تقدیم حضور شده‌اند و امیدوارم که مورد عنایت بزرگوارانه‌تان قرار گرفته باشند. با آرزوی موفقیت روزافزون و با سپاس و احترام بسیار

منتقد : کیوان سلحشوری‌مهر

کیوان سلحشوری مهر/ متولد تهران 1351 خورشیدی/شاعر،نویسنده،منتقد،مدرس 1- همراهی و همکاری با انجمن شعر و داستان حوزه هنری گیلان از سال 1370 به بعد. 2- مجری و عضو هیئت امنای داستان حوزه ی هنری گیلان از سال 1377 و برگزار‌کننده و عضو هیئت داوران مسابقه ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت