نویسنده در نوشتن تنها با متن داستان مواجه نیست / حمیدرضا منایی



پیش‌تر در مورد یکی از شیوه‌های اجرای ریتم گفتیم که از ترکیب درست و به جای روایت، تصویر و دیالوگ شکل می‌گیرد.

اما ریتم باید در محتوای نوشتار ما نیز جاری باشد. مهم‌ترین عامل وجود ریتم در محتوی، پرهیز از اطناب و ایجاز (مخلّ) است.

اطناب به معنای طولانی و به درازا سخن گفتن یا به تعبیر خودمان پرگویی است. اگر مطلبی در داستان بارها تکرار شود یا بدون آن که نیاز باشد یا کارکرد داستانی داشته باشد گفته شود، دچار اطناب می‌شویم.

ایجاز نقطه ی مقابل اطناب است به این معنا؛ کوتاه کردن سخن و گفتن به شرط ضرورت.

اما آن چه در ایجاز باید به آن دقت کرد شکلی از آن است که به نام ایجاز مخلّ می‌شناسیمش. اگر برای رعایت ایجاز، نکته‌ای را از متن حذف کنیم که از طریق دیگری در متن قابل کشف نیست و متن و خواننده را دچار نافهمی کند، دچار ایجاز مخلّ شده‌ایم.

نویسنده در نوشتن تنها با متن داستان مواجه نیست بلکه شرایط بیرونی نیز بر ما حاکم است. در واقع ما با دو امر روبه روایم؛ متن و فرامتن.

متن چیزی است که می‌نویسیم و فرا متن تمام چیزهایی است که بر متن ما احاطه دارد. اگر من در یک استوری بنویسم "با زانویش آن قدر روی گردن مرد سیاه‌پوست فشار داد تا مرد جان داد" تقریباً همه‌ی شما متوجه خواهید شد که در مورد جنایت یک افسر پلیس سفیدپوست آمریکایی صحبت می‌کنم که در سال 2020 یک سیاه‌پوست به نام جرج فلوید را به قتل رساند. این اطلاعات در متن نبود بلکه در فرامتن وجود داشت. اگر این مطالب را در متن می‌آوردم به نوعی اطناب بود چرا که خواننده با استفاده از فرامتن به آن دست می‌یافت. اما اگر خواننده‌ای پنجاه‌سال بعد جمله مرا بخواند مطمئناً در آن زمان متوجه انجام جنایت توسط یک پلیس سفیدپوست نخواهد شد.

این دیالوگ را در نظر بگیرید: "این که تو داری الآن به من می دی نوشداروست"... خواننده با ارجاع ذهنی به داستان رستم و سهراب متوجه می‌شود که قهرمان داستان چیزی را به دست آورده است که دیگر به دردش نمی‌خورد. من با استفاده از فرامتن دست به ایجاز زدم و احتمالاً هر چند سال بعد که خواننده دیالوگ مرا بخواند متوجه اشاره‌ی من به داستان رستم و سهراب خواهد شد، اما اگر همین امروز یک خواننده آمریکایی این متن را بخواند چه برداشتی از آن خواهد داشت؟

بنابراین منطقه جغرافیایی و زمان دو عامل مهم در استفاده از فرامتن هستند که برای جلوگیری از اطناب و ایجاز مخل باید به آن‌ها توجه کرد.




در تلگرام به اشتراک بگذارید
دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت