تعمیم معنا و محتوای راوی به نویسنده کاری غیر اخلاقی است.(از داستان و نوشتن 16) / حمیدرضا منایی



راوی کسی است که در قالب یکی از ضمایر، من/ تو/  او/ ما/ شما/ ایشان، به بازگویی داستان می‌پردازد. به هیچ عنوان راوی به معنای نویسنده نیست و تعمیم معنا و محتوای راوی به نویسنده کاری غیر اخلاقی است. ممکن است راوی در داستان حرفی بزند یا مرتکب عملی شود که لزوماً بیان‌کنندهٔ دیدگاه نویسنده نیست و آن حرف و رفتار به ضرورت و اقتضای داستان اتفاق افتاده است. برای مثال اگر راویِ داستانِ من یک دزد یا قاتل باشد و در طول داستان به ناچار شیوه‌ای از دزدی یا آدمکشی را بازگو کند، به این معنا نیست که منِ نویسنده دزد یا قاتل هستم. چه بسیار سوء‌فهم‌ها و گرفتاری‌های ما از خلط این دو مفهوم به وجود آمده است!

تمام ضمایری که در بالا گفته شد، تقریباً قابلیت راوی بودن را دارند؛ با تعدادی از آن‌ها مثل "من" و "او" داستان‌های فراوانی نوشته شده است با این توضیح که "او" یا راوی سوم شخص مفرد، راوی غالب ادبیات کلاسیک است و "من" یا راوی اول شخص مفرد راوی غالب ادبیات مدرن.

همین‌جا و به وضوح بگویم در انتخاب هیچ کدام از راوی‌ها فضیلتی وجود ندارد و فریب کلماتی مثل کلاسیک و مدرن را نخورید. فقط به اقتضای داستان فکر کنید، اما "تو" یا راوی دوم شخص مفرد با داستان شاخص آئورا شناخته می‌شود.

برای "ما" یا راوی اول شخص جمع هم می‌توان از سه گانهٔ دفتر بزرگ نام برد.

در آینده، به شرط بقا، بحثی را باز خواهیم کرد که چگونه از تمام این ضمایر، حتی شما و ایشان، به عنوان «شبه‌راوی» و برای تغییر لحن روایت استفاده کنیم. انتخاب راوی یک داستان کار بسیار پیچیده و دشواری است. نمی‌توان از روی علاقهٔ صرف راوی داستان را انتخاب کرد، بلکه انتخاب آن منوط به مجموعه‌ای از عوامل است:

اولین عامل و ملاک انتخاب، پیرنگ است. باید پیرنگ و حرکت‌های عرضی داستان را خوب بشناسید، خوب شناختن یعنی یادداشت‌برداری‌های متعدد پیش از شروع کار، دربارهٔ هر آن‌چه از داستان به ذهن می‌رسد یا داستان خودش را بازنمایی می‌کند. مجموعهٔ این یادداشت‌ها و جهت‌گیری‌های نهفته در آن، یکی از عوامل تعیین‌کنندهٔ راوی است.

عامل دوم بحث زمان است که در مطلب پیش درباره‌اش حرف زدیم. به این معنا زمان داستان و حرکت‌های زمانی مورد نیاز را به شکل کلی تصور کنید، برای مثال اگر از تکنیک‌هایی استفاده می‌کنید که نیاز به حرکت در زمان حال و ایجاد طیف زمانی دارد، به یقین راوی سوم شخص یا دوم شخص مفرد به درد کارتان نمی‌خورد، باید به راوی اول شخص مفرد فکر کنید.




در تلگرام به اشتراک بگذارید
دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت