پیرنگ سنگ‌بنای یک داستان و اولین فهمی است که در ما شکل می‌گیرد. (از داستان و نوشتن 13) / حمیدرضا منایی



داستان کوتاه بر پایهٔ یک تقسیم‌بندی کلی به دو شکل اجرایی تقسیم می‌شود؛

الف) داستان‌های مبتنی بر پیرنگ

ب‌) داستان‌های پیرنگ‌گریز

پیرنگ چیست؟

فشرده‌ترین خط طولی داستان را که مبتنی بر روابط علی و معلولی است پیرنگ می‌گویند.

هر داستان دارای دو حرکت است؛

الف) حرکت طولی: یعنی آن چه سر، وسط و ته داستان است.

ب) حرکت عرضی: یعنی آن چه مربوط به گسترش داستان، ایجاد پاساژها، تحلیل شخصیت و دیالوگ و شبیه اینها می‌شود.

روابط علی و معلولی هم به این معناست که هر آن چه در حرکت طولی (و حتی عرضی) اتفاق می‌افتد، می‌باید با ضرورت رابطهٔ عِلی باشد...

به این مثال دقت کنید؛

ساعت خواب ماند و علی دیر از خواب بلند شد. با عجله از خانه بیرون زد. هنگام رد شدن از خیابان ماشین به او زد و قطع نخاع شد. به دلیل عوارض پیش آمده همسرش از او جدا شد. علی خودش را کشت.

در این مثال مجموعه‌ای از عوامل و اتفاقات که به ضرورت همدیگر را تولید می‌کنند دیده می‌شود و پاسخ هر چرایی داده می‌شود. برای نمونه اگر کسی بپرسد چرا علی خودش را کشت، جواب این است که همسرش از او جدا شد. چرا همسرش از او جدا شد، چون علی قطع نخاع شد. همین طور الی آخر.

در نوشتن پیرنگ به هیچ عنوان نباید از حرکت‌ها و محتوای عرضی استفاده کرد. برای مثال این که علی چرا ساعتش خواب ماند یا تحت چه شرایطی شغلش را از دست داد و همسرش از او جدا شد، یا چگونه خودش را کشت، یا دارای چه شخصیتی است، ربطی به پیرنگ ندارد و این چنین مواردی در پیرنگ نه تنها کمکی به بهتر نوشتن داستان نمی‌کند، برعکس کار نوشتن را دچار چالش‌های جدی خواهد کرد.

پیرنگ سنگ‌بنای یک داستان و اولین فهمی است که در ما شکل می‌گیرد و اگر کج نهاده شود، دیوار آن‌چه می‌نویسیم تا ثریا کج خواهد رفت. پس تا می‌توانید روی پیرنگ تمرکز کنید و برایش وقت بگذارید.

به عنوان تمرینی جدی و کاربردی مدام پیرنگ بنویسید حتی بی آن که قصد نوشتن داستان از آن را داشته باشید. از موضوعات ساده و دم‌دستی استفاده کنید، این سادگی به مرور جایش را به طرح‌های پیچیده خواهد داد و از آن مهم‌تر ذهنتان عادت می‌کند داستان را در چهارچوب «پیرنگ مبتنی بر رابطهٔ علی و معلولی» ببیند.




در تلگرام به اشتراک بگذارید
دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.

امارگیر وبلاگامارگیر سایتتقویم و ساعت